Baixo o sol da media noite

O científico Xurxo Gago chegou ás Svalbard, onde loitará contra o cambio climático

.

Ártico / E. La Voz

Diario dun barbancés no ártico: Capítulo dous

Eran as oito e cuarto do serán. Estabamos nun Boeing 787 Dreamliner chegando a Longyearbyen (Illas Svalbard, Noruega, 78ºN no Alto Ártico), e o piloto fálanos pola megafonía: «Señores pasaxeiros, por primeira vez na historia das illas vai aterrar aquí un Boeing 787-9». De feito, o avión é tan grande que podería levar a máis dun 10 % da poboación total das Svalbard, pouco máis de 2.000 persoas. O acontecemento tivo que ser histórico porque cando baixabamos do avión os traballadores do aeroporto e uns cantos espectadores estaban cámara en man gravando o acontecemento. Baixando pola escada, Jaume e máis eu sentímonos coma da realeza en viaxe oficial.

.

Chegamos ata a porta da casa que vai a ser a nosa estación base no Ártico, timbramos e non había ninguén. Chamamos ao caseiro (que estaba avisado de que chegariamos desa hora), repetidas veces, ata que tras unha hora esperando, chamounos de volta: que non había ningún problema que nos instalaramos e se tiñamos algunha dúbida lle chamaramos de novo, ao cal lle respondemos que necesitariamos as chaves. Escoitamos unhas risas dende o outro lado do teléfono. O home respondeunos que non sabía onde tiña as chaves da casa, que a porta sempre estaba aberta, que estabamos en Longyearbyen…, e veña máis risos!

.

Minería e carbón

Esta é unha vila instalada ao fondo dunha morrena glaciar nas ribeiras do fiordo Isfjorden. A súa dedicación histórica foi á minería de carbón. O impresionante do lugar son as minas e as estruturas industrias abandonadas que se atopan en cantís de montes de 400 metros de altura que pechan o val. Eran as once noite e decidimos darnos unha volta polos arredores. Moitos pensaredes que poderiamos ver a esas horas, pero é que nestas latitudes, dende maio ata agosto non se pon o sol, hai luz continua durante 98 días seguidos, tanto é así que foi a primeira vez na miña vida que ás doce da noite co sol que facía tiven que botarme protector; e para redondear as sensacións nese momento un reno pastaba nas herbas ao redor das casas. A situación recordábame á clásica escena de Doutor en Alaska.

Dende maio ata agosto non se pon o sol, hai luz continua durante 98 días seguidos, tanto é así que foi a primeira vez na miña vida que ás doce da noite co sol que facía tiven que botarme protector»

O día seguinte dedicámolo á loxística. A primeira tarefa do día: alugar un rifle para protección contra osos polares; nas illas Svalbard está prohibido saír dos pobos ou das bases científicas se non levas un arma (balas de calibre mínimo 30-06 e cabeza expansiva). Os osos polares están protexidos e o uso do rifle restrínxese para a defensa en caso de ataque. A dependenta da tenda sacou uns rifles, que dada a nosa pouca experiencia en armas e vendo a madeira chea de golpes pareceunos un aparello revello en comparación con outros cos que adestráramos.

.

Mandei unha foto por Whatsapp a un amigo de Porto do Son con experiencia neste eido para que me asesorara no asunto e respondeume: «Vaia xoia! Un rifle tipo Mauser K98 alemán! Saíuche a xogada perfecta!». Jaume e mais eu quedamos pampos mirándonos o un para o outro. Investigamos e resulta que os soviéticos, cando gañaron a II Guerra Mundial, fixéronse con millóns destes rifles, que logo venderon e que aínda hoxe seguen activos cunha calidade excepcional. Esperamos non ter que comprobalo.

Os soviéticos, cando gañaron a II Guerra Mundial, fixéronse con millóns destes rifles, que logo venderon e que aínda hoxe seguen activos cunha calidade excepcional. Esperamos non ter que comprobalo»

Tras a nosa experiencia antártica dos últimos anos, as Svalbard parecen o Caribe, 180 especies de plantas superiores namentres que na Antártida só hai dúas, agora en xullo todas en floración, e nos inmensos vales tornan de cores brancas e amarelas. Ademais, nas illas están entrando especies invasoras dende o sur, dende o continente, que son capaces de adaptarse a estas condicións tan extremas. A capacidade de adaptación, os mecanismos fisiolóxicos e moleculares que se ocultan detrás desta capacidade sonnos moi interesantes. Ademais é probable que co quecemento global, estas plantas foráneas poidan ser máis competitivas que as plantas nativas.

.

Na nosa andaina localizando plantas chegamos ao famoso cemiterio de Longyearbyen. A escasos tres quilómetros ao oeste está o que lle chaman a Arca da Vida, onde adaptaron unha mina de carbón na que a temperatura media é de -18º?C, unha inmensa caixa forte de todos os bancos de sementes de cultivos do mundo. O motivo é ter nun lugar illado, que se autoconserva sen enerxía externa, libre dun desastre natural ou dunha acción do home por se sucedera unha especie de apocalipse.

Nesta Arca da Vida gárdanse na actualidade 930.000 sementes de máis e ten capacidade total para 2.500.000 sementes, noutras palabras, un seguro para comezar de novo»

Outra vida

Nesta Arca da Vida gárdanse na actualidade 930.000 sementes de máis e ten capacidade total para 2.500.000 sementes, noutras palabras, un seguro para comezar de novo. Sen embargo, o ano pasado subiu tanto a temperatura en todo o planeta que a Arca tivo problemas, comezouse desconxelar e anegáronse salas e galerías. Calcúlase que se a zona ártica e subártica se desconxelase, a descomposición de toda a materia orgánica incrementaría os gases de efecto invernadoiro favorecendo aínda máis o cambio climático. É curioso coma un lugar tan afastado de todo pode ser tan relevante para o mundo.

.

O equipo de investigación elaborou este albume de increíbles fotografías arrincadas dun escenario tan sorprendente como é o Ártico e que se vai actualizando con cada nova entrega: 

As anteriores reportaxes de Xurxo Gago na Antártida poden ser consultadas neste espazo, en orde de publicación:

Crónica dun galego na Antártida

Xurxo Gago
Crónica dun galego na Antártida Xurxo Gago é investigador na Artowski Polish Antartic Station, a máis de 12.000 kilómetros da Pobra do Caramiñal, da súa casa. Dende alí, donde estudia a resistencia de plantas nese clima tan extremo, nos envía esta crónica en primeira persoa

«Paredóns de xeo milenario de centos de metros. ¿Quen sabe se non foron fonte de inspiración do muro de «Xogo de tronos»?»

Hai exactamente 12.429 quilómetros entre o semáforo da Pobra do Caramiñal e a estación de investigación antártica polaca Henryk Arctowski na illa do Rei Xurxo (arquipélago das Shetland do Sur) na Antártida. O que equivaleu este ano a unha viaxe de catro días (e houbo bastante sorte) saíndo da casa este pasado 8 xaneiro para chegar á Antártida o 12 de xaneiro. A verdade é que non é sinxelo chegar ata o continente máis frío, seco, desértico e inhóspito do planeta. Dende A Pobra, e pasando por Madrid, cruzamos o Atlántico e os inmensos Andes ata o val ao pé da mesma cordilleira no que se atopa a cidade de Santiago de Chile, e dende aquí voamos dirección sur ata a cidade máis austral do país: Punta Arenas, ubicada no estreito de Magalláns na Patagonia.

Seguir leyendo

Unha mañá chea de sorpresas frescas

XURXO GAGO

Vestir ata cinco capas de roupa, facer fronte ao frío e ás aves receosas do seu espazo que se fan fortes usando todas as súas armas e, ao final, o merecido xantar en familia

O meu día comeza cun ¡Xurxiño! ás 6.45 horas. En realidade, o meu nome é impronunciable para o chileno León Bravo, o investigador principal da campaña, mais aínda a estas horas da mañá a pronunciación correcta da xe para os non galegofalantes é practicamente imposible. Comeza entón un dos labores máis importantes e precisos do día. Importante porque tes que poñerte todas as capas de roupa necesarias e no orde correcto para soportar o fresquiño antártico das sete da mañá, con sensacións térmicas de menos dez grados. Son tres capas de roupa para as pernas e catro na parte de arriba, sendo as exteriores de goretex; e toda esta operación ás escuras, tentando de non espertar ao resto de compañeiros dun camarote de seis camas.

Seguir leyendo

Ovos frescos e glaciares quentes

Xurxo Gago
.

A visión do glaciar Ecology, no fondo dunha pequena badía, e dos xélidos acantilados verticais de máis de 30 metros resulta impresionante. É unha paisaxe que impacta

Se escoitan con atención, pode que o vento de vendaval que entra por Sálvora lles traia as risas do meu compañeiro Marc Carriquí da Universitat des Illes Balears dende a illa do Rei Xurxo na Antártida. Eran as 17.00 horas e preparábamos para ir facer un recoñecemento da zona despois dun longo día de medicións.

E de novo as skúas (ou págalos) fixeron unha das súas. Saquei a bolsa de lixo do laboratorio da estación antártica polaca Arctowski, volvín entrar para poñer as botas e ir ao almacén (en total 10 segundos) e cando saín para fóra de novo xa tiñamos a unha skúa furando a bolsa a peteirasos e espallando todo o lixo… De novo, as skúas encontran a súa maneira de facer unha das súas.

Seguir leyendo

A Antártida remata cruzando o Drake

XURXO GAGO
.

O mar estaba picado e non permitía que se puideran utilizar as embarcacións para a marcha, así que decidiron chegar ao buque «Aquiles» en dous helicópteros

Última semana. Estamos xa en tempo de desconto, o ritmo é frenético, nas últimas medicións para acadar todos os obxectivos que tiñamos e algún máis que se nos ocorreu polo camiño. Agora comeza unha parte clave de toda expedición que basicamente se resume na seguinte pregunta: ¿e cando e cómo saímos de aquí? A cuestión e tódalas súas variantes ocupan facilmente un 40 % de todas as conversas dende este intre.

Si se acordan da primeira reportaxe, a nosa chegada a Antártida foi grazas a un avión militar Hércules das Forzas Aéreas Chilenas, que nos levou dende punta Arenas ata a base Escudero na illa do Rei Xurxo, isto implica unhas tres horas de voo cruzando a temible Pasaxe do Drake. A volta pinta distinto, en principio sacaranos de aquí o buque Aquiles da Armada Chilena cos seus 103 metros de eslora, dous helicópteros, e capacidade para transportar a 400 persoas. É o buque insignia de Chile para as operacións loxísticas na Antártida. Nestes momentos está recollendo aos distintos grupos científicos da campaña de investigación chilena repartidos por todas as illas Shetland do Sur e a península Antártica. Imaxinen a complicación do asunto.

Seguir leyendo

Votación
4 votos
Comentarios

Baixo o sol da media noite