O merlo branco de Dodro

Manuel Lorenzo Baleirón

DODRO

MANUEL LORENZO BALEIRÓN

«Benvido este agasallo que nos chegou co vento, que vén ser coma o azar dos paxaros»

03 mar 2020 . Actualizado a las 00:10 h.

Temos en Dodro un merlo branco. Onda a ponte de Vigo, segundo se colle cara o Bosque e se vai para a romaría do San Campio. É febreiro no Libro de Horas do Marqués de Bendaña. Rego vai, rego vén, andan as xentes de Dodro atarefadas en poñer as mesmas coles e patacas cada ano, en atar as mesmas vidras. Repenican as campás de Santa María. Sobre duns sabugueiros, entre as hedras, ou empoleirado na alto duns carballos, velaí o tendes na estampa do códice miniado, un alustre de neve coma un anxo, co peteiro dourado. Se o debuxante riscou uns leves trazos negros é para facernos sentir que non é un soño, que é real o prodixio.

É ave rara de ver. Aínda así, xa choveu desde que Aristóteles falou de merlos brancos. Os gregos dicían que morrían se comían o froito da milgranda. Está nos libros. Dinos Linneo que o merlo branco vive nos xardíns de Siria, pero Siria nestes tempos non é lugar nin sequera para merlos, e polo conde de Buffon sabemos que fan o niño con mofo e con raíces, e coas frebas do liño. O de Dodro terá que aviarse como poida, que a nós agora liño só nos queda nos libros de poemas de Anxo Angueira. Aliméntanse os merlos, polo visto, de insectos, de miñocas, de bagas e pebidas e peteiran ao seu tempo nas cereixas, no cu doce dos figos rebentóns e nas mazás das hortas, nos repinaldos e nas tres en cunca ou nas peras do raque. Para beber ten a tiro de pedra o Río de San Lufo, o santo que non está no santoral nin nos altares, aínda que o frade Sarmiento dixo que tiña capela de seu augas arriba. Xa se sabe que ata non hai moito se facía nel o ritual de bañar nas súas augas os meniños para sandar do mal do aire ou do que fose. Pero seica os merlos non beben. Ao mellor tampouco peteirará o noso nas uvas tintas da viña que hai do lado de baixo por non manchar a librea inmaculada.

Doces asubiares

É proverbial o seu canto melodioso, os doces asubiares. Están na voz aveludada de Guadi Galego. En inglés é o paxaro negro por excelencia. Canta no silencio da noite na canción de McCartney e despídese del John Coltrane: Bye bye Blackbird. Faustino Rey Romero, o crego poeta de Isorna, por non quedarse curto imaxinou unha escolanía enteira deles e Joan Perucho, o escritor catalán, pedía unha fiestra aberta para a hora de morrer, cun merlo pousado nela a cantar o Winterreise de Schubert. Xa é pedir de máis, pero tamén quería unha bubela. «Entre vinte montañas nevadas, a única cousa que se movía era o ollo do merlo». Wallace Stevens, poeta querido de Eusebio, escribiu trece pequenos poemas coma ese, sobre outras tantas maneiras de mirar un merlo. A saber de cantas formas nos fitará el a nós co ollo negro hipnótico dentro do anel laranxa. Nuns versos de Emily Dickinson hai unha vila branca e longa que cruzar, antes que canten os merlos.