Ramón Villares e Miguel-Anxo Murado analizan como o noso pasado  afectou ó noso presente e proxectan como seremos no futuro

FUGAS

Sandra Faginas

Os autores de «A historia de Galicia» e «Outra idea de Galicia», que ofrece La Voz, afondando nos tópicos e nas nosas curiosidades: «Os galegos non somos un pobo submiso»

21 ene 2021 . Actualizado a las 11:30 h.

É un privilexio histórico poder conversar con dúas persoas sabias como o profesor Ramón Villares, catedrático de historia contemporánea na USC, e o escritor Miguel-Anxo Murado, quen sempre pousa unha mirada orixinal sobre os feitos do pasado. Con eles dous, que se coñecen ben, porque Murado asistiu ás clases de Villares, «dos poucos alumnos -di el- que lembra», descubrimos as nosas curiosidades como pobo, preguntámonos se co paso do tempo gañamos identidade, se temos unha visión demasiado negativa do caciquismo e intentamos establecer cales foros os hits históricos e os personaxes que tiveron máis influencia sobre nós. «A idea de que existe unha verdade histórica absoluta é moi popular, pero non ten sentido», explica Miguel-Anxo Murado. O que é verdade é que con eles dá gusto falar.

­-Destaca no teu libro, Miguel-Anxo, a pasaxe que lle dedicas a Fontán, o matemático que pasa dezasete anos camiñando e a cabalo percorrendo Galicia para facer o mapa. El é quen pon aos galegos no mapa do mundo?

-Si, para o relato necesitaba unha especie de presentador, de personaxe reiterado que fose fiando a historia, pareceume que Domingo Fontán era perfecto. Porque percorreu Galicia, pero tamén foi un personaxe poliédrico: foi o impulsor do ferrocarril, foi político, empresario frustrado do papel... É un personaxe fascinante, non moi coñecido; el era un científico, e os científicos sempre teñen mala sorte na historia porque adoitan ser os intelectuais quen a contan.

«Domingo Fontán pasou 17 anos camiñando e a cabalo para poñernos no mapa»

-Vese nese mapa que Galicia, como dixo Ramón Otero Pedrayo, ten unha xeografía separatista. Determinounos tanto ese illamento?

Ramón Villares. En parte si, e noutra determinámonos nós mesmos. Queremos ter acceso, cando o noso medio natural é o mar cara ao sur, cara a Portugal, ao Atlántico. Galicia quedou nunha posición excéntrica no conxunto da coroa de Castela, e logo no reino de España e isto influíu na propia autopercepción, de que estamos ‘nunha esquina verde'. Pero volvendo a Fontán, o seu mapa foi a base sobre a que se construíron todas as vías de comunicación desde o século XIX, Fontán foi esencial, fixo un traballo moi preciso para representarnos, que é a primeira forma de existencia dun país.

«No XVI houbo unha galegofobia, pero desde finais do XX vivimos unha galegofilia, somos queridos»

-Migue-Anxo, ti explicas no libro que primeiro houbo unha galegofobia e logo unha galegofilia, na que creo que aínda estamos. É así?

-No século XVI convértese nun tópico ese maltrato aos galegos, aínda que tamén nesa época hai textos moi eloxiosos. Pero en xeral é un momento malo na historia dos galegos en España, nun tempo en que a poboación era relativamente pobre, quizais non tanto como se imaxina, pero si nese contexto do reino de España. Os galegos emigran xa daquela cara a Madrid, onde traballan de criados e vaise creando un estereotipo do galego que perdura. Esa imaxe vai diluíndose, e a finais do século XX e no XXI hai unha galegofilia. Se miramos as estatísticas dos estudos de opinión, os galegos somos populares en España, os asturianos adoitan quedar os primeiros e nós os segundos. Mesmo nas provincias onde os galegos traballaron máis e había unha imaxe negativa, agora son máis populares. A situación deu a volta, é fascinante ver por que sucede iso e hai que felicitarse polo resultado [ri].

-Nos dous libros faise referencia á dieta. Agora fálase moito da dieta atlántica, e xa contas na túa obra, Ramón, que nos castros comían percebes, ameixas… Mudou moito a nosa forma de comer, aínda que logo chegaron, claro, o millo e a pataca?