Neste tempo de crise económica aparecen en toda España pequenas tendas de compradores de ouro. Xorden coma os cogumelos no outono. Na crise económica dos anos coarenta e cincoenta xurdían as chatarrerías, onde os rapaces e mozos que andaban ao rapateo baleiraban os sacos cheos de ferro, chumbo, cobre, zinc, latón, bronce, aluminio e outros metais. A algúns quedáronlles alcumes derivados daquela actividade, como ao meu amigo Bellón calamina, morto moi novo, a penas saído da mocidade.
O rapateo foi unha das poucas fontes de ingresos para os rapaces de familias humildes, que non conseguiran ingresar de aprendices en Bazán, nin en Astano, nin na Fenya, e que cada mañá, co saco ao lombo, percorrían os arrabaldos da cidade, facendo unha verdadeira xornada laboral.
Das moitas chatarrerías que había no Ferrol da miña infancia recordo en Esteiro a de Tino, na rúa Fernando VI; a de Pinocho, na de San Sebastián; a de Tom Kenny, no calexón das Calaveras, así chamado porque estaba fronte ao depósito de cadavres do Hospital de Mariña. Tom Kenny tiña un ollo de cristal e cando era rapaz, para andar a labazadas, quitábao e dáballo a gardar a alguén ata que rematase a liorta. Na rúa de Ánimas estaba a chatarrería de Eduardo e Paca a do ferro vello. O fillo José Manuel trasladou o negocio a Castro, e foille tan ben que asistía ás subastas de material en Bazán e Mariña. En procura de chatarra chegara a Ferrol o murciano Manuel Victoria, que quedou con nós e instalouse na rúa Pardo Baixo; logo o fillo Jesús levou a chatarrería á rúa Velázquez. Jesús Victoria casou con Cristina Meizoso, compañeira miña na Oficina Técnica de Bazán, e irmá do Meizoso xefe de Monturas a Flote e do Meizoso árbitro de baloncesto. Fillos de Jesús e Cristina son os Victoria peritos navais, dous en Bazán, outro na Escola.
En Ferrol Vello había tamén varias chatarrerías: a de Teixeira, o portugués, na rúa Esparteiro; a de Xoaquín, tamén portugués, na rúa Nova; a de Victorino, na rúa do Cristo; a de Alfonso, non sei se en Esparteiro ou na rúa Nova? En Canido, perto da casa de Salomón o fogueteiro estaba a de Ismael, onde Vituco Ameneiros e os amigos, todos nenos, ían vender as placas de identificación que arrincaban aos troncos de árbores da Guinea, que chegaban, numerados, á Peninsular Madereira.
Na Graña andar ao rapateo dicíase andar ao cachucho, e os rapaces ían buscar ferregachos á ribeira e ao varadeiro, que vendían en Ferrol porque nin na Graña, nin na Cabana había chatarrerías. Un día chegou á Graña un barco estranxeiro para carenar, e os mariñeiros fixeron un cabo para amarralo ao peirao, e tiraron un cacho que lles sobrou. Luis Penín e outros pícaros recollérono, abraiados, porque ningún coñecía o material do que estaba feito. Tampouco na vila ninguén vira nada igual.
Os rapaces venderon aquela gaza, dun metro de longo e catro centímetros de diámetro, a Teixeira o portugués, que lles deu cartos para ir ao cine e mercar refrescos e larpeiradas varios días. Por primeira vez os mariñeiros de Ferrol puxeron aos seus botes estrobos de nylon para os remos.
sirolopezlorenzo@yahoo.es