La capilla del castro de la isla de Tambo era «máis complexa do que se pensaba»
PONTEVEDRA
Los restos del templo se ubican en el punto más alto de esta isla de Poio y disponen de un «dominio visual de 360 grados sobre a ría de Pontevedra»
22 dic 2023 . Actualizado a las 09:31 h.A instancia de la Consellería de Cultura se han realizado ya los primeros trabajos de limpieza arqueológica en la Illa de Tambo. Se trata de una actuación en la que se cuenta con la colaboración del Concello de Poio y la asociación Irmandade Illa de Tambo, «para documentar unha área representativa do castro existente no lugar», precisaron al respecto de esta actuación.
Se trata de unos trabajos de control arqueológico y de roza manual en el castro y su entorno que fueron adjudicados a la empresa Tempos Arqueólogos S.L. por un coste total de 5.578 euros y estuvieron dirigidos por el arqueólogo Francisco Alonso. El objetivo fue «coñecer e poñer en valor o pasado deste xacemento a través da roza e corta de vexetación da chaira situada no Alto de San Fagundo, que se corresponde coa parte alta do xacemento».
Estas labores ya ejecutadas han podido constatar en el interior del yacimiento la existencia de los restos de una capilla. «Sabíase, máis ou menos, a zona por onde estaba pola Irmandade Illa de Tambo, que comunicara esa información, e nós o que fixemos foi un desbroce nese punto e, aparte de localizar a capela, apareceron muros... Era máis complexa do que se pensaba», destacó el propio Francisco Alonso.
De hecho, la Consellería de Cultura precisó que se encontraron «máis dependencias asociadas á mesma, con grandes estruturas constituídas por muros de cachotería en seco de gran tamaño». Eso sí, por el momento, se desconoce la cronología exacta de los hallazgos, si bien «todo apunta a que se poden adscribir desde a época medieval en adiante». Esta conclusión se alcanza por la disposición este-oeste de la estructura principal, pero también por la «presenza de dovelas nas inmediacións, o que fai pensar nunha capela ou igrexa con varias estancias asociadas».
Alonso reconoció que la estructura de la capilla les sorprendió, ya no solo por su situación en «a croa do castro, que é o punto máis alto da illa», sino por el hecho de que tuviese otras estructuras asociadas. Esto podría significar que hubiera existido un segundo edificio «onde poderían vivir uns ermitaños, por exemplo. Que estea no cumio dun monte con semellante dominio visual, non é moi habitual. Hai capelas nos cumios dos montes, pero realmente están soas. Son capelas ás que se vai facer unha romaría e pouco máis, o resto do ano están practicamente sen uso. Aquí, non. Estas estruturas asociadas parecen implicar que é unha capela con uso, con xente que a está coidando continuamente. É moi interesante».
«Lugar simbólico de culto»
Desde Cultura apuntan que «a presenza de dovelas reutilizadas no muros, podería indicar o reemprego ao longo do tempo desta zona superior do castro como lugar simbólico de culto, dado o seu dominio visual de 360 grados sobre toda a ría de Pontevedra».
Además, cerca de estas estructuras se localizaron grabados en piedra, que se corresponden «coa división das partes da illa executada en tempos de Montero Ríos. Tamén foron constatados os parapetos defensivos do castro da Illa de Tambo, así como varias terrazas habitacionais, onde poderían conservarse estruturas relacionadas co castro», reseñaron.
En lo que respecta a los parapetos defensivos, el arqueólogo Francisco Alonso destacó que se pueden observar muy bien en la zona norte, como las terrazas «onde podería haber vivendas. Iso si, sen escavar, simplemente á vista, a nivel superficial».
Tiene claro que aún falta mucho para conocer más secretos que pueda deparar el castro: «Esta foi a primeira intervención arqueolóxica, que consistiu nun desbroce e documentación. Foi unha intervención bastante sinxela, pero só con desbrozar, sen escavar, xa se ve a capela e que tivo usos asociados é un fito».
Culminada esta intervención, por el momento no ha trascendido si se tiene intención por parte de la Consellería de Cultura o por otra administración dar nuevos pasos en este entorno de la Illa de Tambo. Así, se tendrán que valorar, entre otras cuestiones, si se opta por realizar algún tipo de excavación arqueológica u otro tipo de trabajo en este castro, posiblemente uno de los más desconocidos de la provincia de Pontevedra.