A nai de Atocha

| VÍCTOR F. FREIXANES |

OPINIÓN

17 dic 2004 . Actualizado a las 06:00 h.

A COMPARECENCIA de Pilar Manjón, a nai de Atocha, o pasado mércores na comisión do 11-M, no Congreso dos Deputados, non deixa a ninguén indiferente. Atrévome a comparala co asasinato de Miguel Anxel Blanco, no 1997, que conmocionou a millóns de persoas, entre a impotencia e a rabia, enfrontadas ao absurdo da morte matada (o crime), non á fatalidade. O asasinato de Blanco supuxo un momento de inflexión nos discursos repetidos dos políticos contra o terrorismo. Gustaríame que a intervención da señora Manjón tamén o fose. Pilar Manjón falaba do seu fillo, que caeu na masivo atentado, e falaba de todos nós. Non é a primeira vez que, diante de fotografías que veñen de moi lonxe (a guerra de Iraq, as matanzas varias de África, asasinatos e actos de violencia moi diversa que aparecen decote nos xornais), intento ver nos rostros dos caídos, cadáveres anónimos derribados nas gáveas, o rostro de seres queridos. Os meus fillos, por exemplo. Faga vostede a proba, se é que pensa que o mundo é ancho e alleo, que as cousas ocurren porque teñen que ocurrir, porque hai unha lei universal (e irremediable) que as ordena, que a desgracia que nos contan está sempre demasiado lonxe como para sentila como propia... Se vostede pensa así, que é como realmente pensa a inmensa maioría da xente, faga a proba: póñalle o rostro dos seus fillos a esa fotografía de cadáveres asasinados nas aforas da cidade de Bagdad, por poñer un caso, ou aos que deita o mar de cando en vez nas pateras. Intente imaxinar as súas historias, as súas vidas (que son vidas concretas, non abstraccións) e póñalle a cara dos seus fillos... Pilar Manjón dixo cousas moi graves durante a súa intervención no Congreso, que non estou moi seguro de que se queiran ou saiban entender. O distanciamento dos políticos, por exemplo, problema vello, que non é de agora, e que constitúe un dos grandes cancros de non poucos sistemas. A política convertida en territorio privado, leira particular, linguaxe autónoma, cápsula de profesionais que se enredan (e enrocan) consigo mesmos, cada vez máis afastados do común dos mortais, autoprotexidos, autocompracidos, autoabastecidos, autorreproducíndose... «Vostedes falaron esencialmente de vostedes...», díxolles en determinado momento a comparecente. «E non os cremos...». Que equivale a dicir: non nos fiamos de vostedes, están noutro lugar, noutro sintonía, noutros intereses... Algo semellante ocurriu cando o Prestige . A sociedade por un lado, mesmo en estado de levantamento civil, autoxestionario, e os políticos do sistema por outro, confundidos e confundindo. Cando se perde a sintonía, ou se move o dial para recuperar a emisión rapidamente ou hai que guindar co aparato, porque non serve. Ollo a estas acusacións. E os medios de comunicación, o mesmo. Dixémolo moitas veces: a información é un dereito da cidadanía, non unha propiedade privada que outros administran ao servizo dos seus intereses particulares. A información (correcta, honesta, contrastada) é alimento básico do sistema democrático. O espectáculo das últimas semanas abofé que é descorazonador: informadores e columnistas, locutores e editorialistas, empresas e negociados instalados na cerimonia da confusión, encirrando bandos, propoñendo axustes de contas, coma quen trata na feira, coa poboación estremecida polos acontecementos. En moitos aspectos, o ámbito dos medios de comunicación convértese demasiadas veces nunha prolongación do ámbito anterior (o espazo dos políticos), coa correspondente perda de identidade e credibilidade que iso supón. Sen referencias, nun panorama tan confuso, ¿a quen extraña que a poboación vaia por libre?