García Lorca, por un neto do exilio


Os profesionais das Letras saben ben que sobre a obra literaria de Federico García Lorca téñense publicado miles e miles de páxinas. En efecto, a bibliografía sobre a súa poesía e o seu teatro é case oceánica, e nesa meda de páxinas, non poucas refírense ao Romancero gitano, de 1928, libro que o autor titulou Primer romancero gitano, convencido, daquela, de que existiría, no futuro, outro volume, ou outros. Eu penso que foi o seu libro de poemas máis lido, non só entre o gremio erudito senón entre os lectores escolares e, mesmo, populares. Lémbrese que é o poemario que nos ofrece textos como Romance sonámbulo, La casada infiel, Romance de la Guardia Civil Española... Unha estudosa, Gloria Rey Faraldos, chega a facer esta afortunada síntese do libro: exemplo xenial de poesía elaborada con materiais vulgares e que recrea unha Andalucía mítica, cun metaforismo lostregante e unha portentosa incursión nos abismos do amor e da morte.

Nunca está dito todo sobre certos libros. En xaneiro do presente ano, publicouse na cidade de México, en Bonilla Artigas Editores, o traballo de posdoutoramento Romancero gitano y De la tradición a las vanguardias, dirixido por James Valender, lorcólogo e dedicatario deste estudo académico. O autor, profesor de Literatura española moderna e contemporánea na UNAM, Juan Vadillo Comesaña, é fillo da poeta e antropóloga Mariángeles Comesaña e neto de dous galegos que, ao regreso do seu exilio mexicano, iluminaron co seu corazón e coas súas palabras o espírito de centos de vellos e novos amigos en Galicia. Falo, obviamente, do doutor Francisco Comesaña, de Tui, e de Asunción (Choncha) Concheiro, de Ordes. El era de nobre facundia e xenerosa condición, e ela, un espírito fermoso -como a súa figura- e agasalleiro. Xa retornados, na súa casa de Tui falábase -falabamos- moito da vida e da obra de Federico, mentres un neno, o neto, Juan Vadillo, deixaba os seus xogos de vacacións para oír cancións de Lorca ou poemas de Antonio Machado, fillo de «Demófilo», o intelectual que recolleu, no XIX, os cantos populares flamencos, outra das indagacións do profesor Juan Vadillo Comesaña.

Porque, no xenial Romancero gitano, o esencial da súa poética está no feito de que Lorca fai poesía de vangarda a partir de elementos e símbolos da tradición popular andaluza, idea xa esbozada, antes, por outros estudosos pero precisada e demostrada con rigor no traballo que nos ocupa. Precisada, tamén, dun xeito especial: mergullándose o profesor Vadillo en nove das doce conferencias -doce pezas de arte- nas que Federico, dun xeito ou doutro, fala de Estética e da súa Estética, criterios que Juan Vadillo ten moi en conta á hora de explicar o Romancero gitano, libro sobre o que o propio Lorca pronunciou unha conferencia cunha revelación coa que Juan Vadillo se identifica e explica: o único personaxe do Romancero gitano é a Pena. Foi, en efecto, un libro, ademais de lostregante, profundo.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
7 votos
Comentarios

García Lorca, por un neto do exilio