En primeira persoa: escribe Xosé Antonio Andrade | Din que os libros son armas cargadas de futuro. Escéptico e desencantado como vivo...
22 feb 2026 . Actualizado a las 05:00 h.No medio do camiño desta vida
acheime dentro dunha selva escura,
que a vía fora confundida.
Así comeza Dante Alighieri o Canto Primeiro da súa Divina Comedia, na magnífica tradución ao galego que nos deixou Darío Xohán Cabana. Dou por seguro que na vida e na vía de cada quen aparecen a miúdo travesías de escuridade que nos amolan e predispoñen ao desencanto. Sen ánimo de agrear o vermú a quen isto lea, nin de botar a perder a feira de Cuaresma, confeso que, dun tempo para acó, vivo —por así dicilo— enfadado co mundo.
Digo eu que as sucesivas treboadas e unha celaxe que máis parece borralleira algo terán que ver co este meu desacougo íntimo. Doutra banda, e malia que leva nome de prócer mindoniense, a rúa onde vivo non é ningunha pradera. Máis aló do Rego da Balsa, Carballo é apenas un puro exercicio de melancolía.
Sei que nunca por aquí pasarán aqueles trens que viñan ao norte, como sei que desde o fondal de Sísamo a reencarnación do señor Iglesias non vai sacar de cocheras un trolebús de dous pisos e catenaria. Mais aquí estou, despois de cincuenta anos, novamente á beira dun Anllóns que estirou a miña adolescencia coma un chirle.
De Arteixo para baixo e de Baio para riba —escóitolle dicir a quen guía o bus de cada tarde—, a xente fala desta vila o que non sabe nin cría. Alguén me contou que, por un singular misterio trinitario, unha noite de inverno cru e desapiadado, xuntaron na Bombonera Joaquín Sabina, Maradona e a mesma Chabela Vargas. Sonche cousas de escribidores entregados á fantasía: os tres terían que vir (o de Úbeda tamén) a xancabaliño dunha egua sombría.
Mais aquí sigo, a imaxinar como brúa o mar de Razo tralo fermoso castro do Rodo. Despois de dous anos residindo na capital bergantiñá, sigo sen saber que estraña pulsión me arrincou da aldea nativa para traerme a unha vila que non é precisamente, se de querenzas estéticas falamos, Lauterbrunnen ou Saint Malo.
Pregúntome, xa que logo, se, de xeito inconsciente, non estarei a seguir a estela de Andrés Abeleiras en Reválida de sexto. As aulas marcan. As primeiras amizades tamén. E o primeiro amor —que disque é o único que pode chamarse tal— deixa tras súa un ronsel de lembranzas que se retroalimentan e perpetúan na memoria, ata o punto de ancorarnos nun tempo e lugar que, a miúdo, son máis o produto da nosa imaxinación fértil que dunha realidade tanxible.
Sexa como for, a xente sabe que eu son un fan incondicional de Sabina e sigo a pensar nun encontro que me ilumine o día. Porque a carón das paredes ocres e solares que nin o sol ven, tamén abrochan na vila espazos de luz e de liberdade. E, de vez en cando, cómpre deterse neles a ver, sen remorso ou pesadume, a película da miña propia vida, que foi de todo menos unha de romanos. Porque a un sempre lle tirou máis Astérix que Xulio César, e máis a pluma que a espada ou os espellos con brillo.
A fin de contas cómpre, agora sobre maneira, ser máis aborixe que colono. Non vaian pensar con isto que intento vender como meritorio o que resulta común a tantas outras persoas, carballesas ou non. Apunto simplemente o feito de apostar por unha certa coherencia persoal, que non sempre é doado manter en terras onde, por sentido acomodaticio (non só lingüístico), algunha xente trocou o «daquella» por un «nembargantes», sen despeitearse no camiño nin pensar se estaba, de paso, a deturpar ambas linguas.
Pisei o campo da política municipal sen calzado axeitado e, seis anos despois, saín cos pés esfolados. Pensaba que nun mar de mentiras a verdade non precisaba de remos. Axiña descubrín que esa virtude —a que nos faría libres— interesa a moi pouca xente cando non dá de comer. Porque os votantes parviños non son: se o inxenuo candidato seguía —aos seus sesenta e moitos— erguendo cada mañá cedo para traballar (e así comer), a única verdade revelada é que moi listo non era.
E volvín, velaí, ós cuarteis de inverno, para fornecerme de lecturas de 9 m/m paralelo. Din os teimudos militantes da paz (reparen na antinomía) que os libros son armas cargadas de futuro. Escéptico e desencantado como vivo, penso que o futuro xa nolo estamos cargando nós soíños, e a fume de carozo. Nin lendo con efectos retroactivos o que deixamos de ler en moitos lustros, imos ser quen de redimirnos da nosa propia estupidez acugulada.
Con isto, e aínda con máis, querido lector ou lectora, non faga moito caso de Dante. O de Florencia, que bautizou unha sobriña co nome de Galizia, contrapuxo aos versos ut supra citados estoutros cos que me despido:
Non por falar deixamos a xornada,
pois fixemos da selva a travesía,
selva, digo, de espíritos formada.
UNS APUNTES BIOGRÁFICOS
Licenciado en Dereito, Xosé Antonio Andrade, avogado e escritor, naceu no 1957 en Seavia, Coristanco, aínda que agora é veciño de Carballo. Integra tamén o Instituto de Estudos Bergantiñáns. É autor de obras como «Seavia é nome de parroquia», «Reválida de sexto», «Querida Paula», «Nas cortinas do tempo» ou «Os cómaros da vida».