Da educación interrompida

O sistema educativo e o trato infantil evolucionaron, particularmente a partir dos albores da democracia


Hai unhas datas o Día Internacional da Educación pasou desapercibido, a pesar de referirse a un dereito fundamental universal. En España criticamos que cada goberno adapte a lei de educación aos seus postulados, sen embargo non parece nítido que sexa un proceder incorrecto e hai que recoñecer que temos moitísimo avanzado. Veño dunha das chamadas escolas unitarias, de aldea. Anos 60-70, cun modelo de edificio construído en moitos lugares; un só mestre -neste caso un exiliado interno- encargábase simultaneamente duns cincuenta rapaces. Sen calefacción, os baños nunca se limpaban, os nenos varriamos os sábados. Na cabeceira da aula, enriba dunha tarima con táboas podres, a mesa do mestre e, tras ela, un mapa político e outro físico de España, nos que aparecían Sidi Ifni, o Sáhara e a Guinea, un crucifixo e un retrato de Franco; polas paredes, diversos carteis enmarcados cos sistemas circulatorio, dixestivo e muscular; no fondo, un encerado, onde o mestre exhibía unha caligrafía frustrante para min, porque nunca alcanzaría tal perfección no trazado das letras.

A aula cerrábase cara ao norte cunha galería a través da que parecía chover incesantemente. As nenas asistían a outra escola, unha especie de alpendre, onde dedicaban horas á costura, tamén cunha mestra soa, sen baños e sen calefacción. Os medios formativos, vimbio incluído, eran cadernos iniciais para aprender a ler, pizarras, un armario con estantes onde se amoreaban boletíns vellos apardazados, un exemplar de Corazón, de Edmundo de Amicis e outro de Genoveva de Brabante, de Cristobal Schmid. Os alumnos iamos avanzando pupitre a pupitre, desde os primeiros cadernos ata as Enciclopedias Álvarez: primeiro, segundo e, o cumio do coñecemento, terceiro Grao. O mestre, tan illado, de traxes limpos e gastados, parecía inmensamente sabio; aturaba nenos ágrafos, adolescentes revoltosos e a súa dona enferma, que o reclamaba cada pouco, armándose o correspondente barullo cando se ía. Ao remate de cada xornada, o traballo infantil: botar o gando, axudar nos labores da terra, recoller leña, herba, toxo. O habitual era fuxir da escola aos 14 anos.

O sistema educativo e o trato infantil evolucionaron, particularmente a partir dos albores da democracia, e hoxe, con vaivéns lexislativos incluídos, temos unha ensinanza mellorable pero homologable. Non é así en todo o mundo e a Unesco constata cifras espantosas: cincuenta e sete millóns de nenos en idade de primaria que non asisten á escola e seiscentos dezasete millóns de mozos carentes dos coñecementos básicos en aritmética e cun nivel mínimo de alfabetización. Por iso, o obxectivo de desenvolvemento sostible número 4 da ONU busca garantir unha educación inclusiva e equitativa de calidade e promover oportunidades de aprendizaxe para todos. Un obxectivo que se freou coa pandemia e o peche de escolas e universidades, privando a uns mil seiscentos millóns de estudantes do exercicio do seu dereito fundamental á educación. Seguro que será un parón momentáneo. Díxoo clariño Nelson Mandela: «A educación é a arma máis potente que se pode usar para cambiar o mundo». Que non se deteña: é a esperanza da humanidade.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
33 votos
Comentarios

Da educación interrompida