O outro roubo do século na Catedral

No ano 1906 desapareceu a cruz de Alfonso III, unha das reliquias máis importantes da Idade Media que se utilizou na consagración da basílica. Francisco Prado-Vilar vén de rescatar a foto máis antiga que se coñece da peza, que nunca se recuperou

Á dereita, a imaxe orixinal de 1867 tomada por Thurston Thompson . Á esquerda tras ser tratada co programa de recuperación da cor orixinal
Á dereita, a imaxe orixinal de 1867 tomada por Thurston Thompson . Á esquerda tras ser tratada co programa de recuperación da cor orixinal

Santiago / La Voz

En certo modo, a crónica xa estaba escrita, impresa e esquecida antes de que se erguese o sol aquel 4 de xullo do 2011, cando da Catedral roubaron o Códice Calixtino. Nas hemerotecas, ese arquivo infinito que se empeña en demostrar que abofé, a historia é cíclica, o outro roubo do século na basílica de Compostela. 

A madrugada do 7 de maio de 1906 desaparecía do tesouro da catedral un dos símbolos da historia de Compostela. A cruz de Alfonso III era unha das reliquias máis importantes da Idade Media, a peza utilizada nas consagracións da primitiva catedral no ano 899 e naquela fastosa cerimonia que o 21 de abril de 1211 amosaba un Santiago que medraba como a Xerusalén de Occidente. Unha cruz que no século XIX sacábase en Venres Santo e que se lle daba a bicar aos fegreses. A reliquia fundamental. Un roubo equivalente a que lle quitaran ao Pórtico da Gloria unha figura.

Velaquí un recuncho no camiño paralelo destas dúas historias de roubos patrimoniais escandalosos. O Códice reapareceu logo dun ano de pesquisas. Da cruz de Alfonso III só quedaron as lembranzas, as reconstrucións e as fotografías. A este rosario de memoria xunta agora Francisco Prado-Vilar unha nova doa: a fotografía máis antiga que existe da cruz desaparecida, que presenta nun artigo publicado polo Consello da Cultura Galega. 

Ía o investigador á procura da cabeza orixinal do Salomón do Obradoiro e atopouse cunha imaxe inédita da cruz roubada:a que tomou Thurston Thompson no ano 1867: a da cruz cos engadidos dos que fala López Ferreiro na súa Historia de la Santa A.M. Iglesia de Santiago de Compostela.

«Atopei a de Salomón e non o podía crer cando vin a da cruz. Dixen, como é posible que esta fotografía non a coñeza ninguén?». A imaxe de por si é extraordinaria. «Dinme de conta de que tiña algo do que eu non oíra falar, ese crucifixo do século XVII pegada na cruz». Prado-Vilar púxose en contacto con Ana Varela, autora dunha tese sobre o prateiro que fixo a arca neorrománica das reliquias que hoxe se venera en Compostela. 

E si. Era o crucifixo ao que se referían López Ferreiro e Villa-Amil. «Ninguén entendía a que se refería López Ferreiro con que hai unha chapa de prata dourada tapando o crucifixo de Ordoño II e que enriba había outro crucifixo». Enténdese agora. «Pensei se o engadido podía ser do século XIX». Ana Varela coincide. Non hai ningún contrato de Losada que se refira a esa cobertura.

A recuperación da cor

Hai un impulso sinestésico na imaxe que amosa Francisco Prado-Vilar no seu artigo. Unha estraña sensación de case poder acariñar as filigranas, de notar o paso dos séculos apalpando o metal dourado e as pedras preciosas dunha imaxe inédita dunha reliquia única. O investigador pasou a imaxe de Thurston Thompson por un programa de reconstrucción da cor. «O crucifixo parecíame de prata e aí reproduciuno en ouro. O que pense foi que unificara a superficie de metal». Pero non, o algoritmo non se trabucara. Porque era un crucifixo de prata dourada .«Coincide exactamente coa descrición de López Ferreiro, que falaba dunha chapa de prata dourada». 

É un dobre descubrimento: atopar na dixitalización que fixo o Victoria and Albert Museum das fotos inéditas de Thurston Thompson a imaxe máis antiga da reliquia desaparecida, senón que tamén se puido reconstruír a cor aproximando o máis posible a imaxe á cruz orixinal. «A reprodución que se fixo no 2004 foi boísima, pero comparada cunha foto da imaxe orixinal coa cor reconstruída e hai outra aura«.

La catedral de Santiago celebró los 800 años de su consagración

Concha Pino
El arzobispo, Julián Barrio, durante la celebración.
El arzobispo, Julián Barrio, durante la celebración.

El arzobispo lamentó en su homilía falta de altura humana y espiritual

La catedral de Santiago celebró el acto central de la conmemoración del 800.º aniversario de su consagración con una Misa de la Dedicación, precedida por una ceremonia especial que revivió el acto de consagración del templo, el 3 de abril de 1211, por el arzobispo compostelano Pedro Muñiz, con la presencia del último rey de León, Alfonso IX.

El ritual fue una procesión por las doce cruces de consagración originales y recientemente restauradas, que simbolizan los doce pilares de la Iglesia, los doce apóstoles. El cortejo lo encabezó el arzobispo compostelano, Julián Barrio, seguido de los obispos de Lugo, Mondoñedo-Ferrol, Tui-Vigo, el de la diócesis portuguesa de Lamego, el cabildo compostelano, el presidente de la Xunta, Núñez Feijoo; el alcalde de Santiago, Sánchez Bugallo; y el teniente general de la Fuerza Logística, Aparicio Hernández-Lastres, que después ocuparon el estrado de honor durante la misa.

Seguir leyendo

Conoce nuestra newsletter con toda la actualidad de Santiago

Hemos creado para ti una selección de noticias de la ciudad y su área metropolitana para que las recibas en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
120 votos
Comentarios

O outro roubo do século na Catedral