«De Sousa foi o creador da rede de evasión na que estaban as Touza»

O escritor presenta esta tarde o seu traballo no Museo Etnolóxico de Ribadavia


ourense / la voz

Vicente Piñeiro (Lugo, 1954) volve hoxe a un dos espazos aos que lle garda unha especial fidelidade. Na capital do Ribeiro andivo á procura das pegadas as irmáns Touza e en Ribadavia conseguiu testemuñas de primeira man, de xente que estivo na rede que tiñan para axudar a escapar aos que fuxían dos nazis, e a colaboración de persoas como o investigador José Ramón Estévez. No Museo Etnolóxico de Ribadavia presenta esta tarde (20.30 horas), na compaña do propio Estévez e de Clodio González Pérez, o seu libro Arístides de Sousa Mendes o Schindler portugués (Editorial Toxosoutos). Topógrafo de profesión, compaxinou o seu traballo coa faceta de escritor e ten publicado libros de teatro, narrativa e poesía. A súa obra Lola Touza, la Schindler Gallega foi finalista do Premio Oscar Wilde.

-Por que escolleu Ribadavia para a primeira presentación da obra?

-É un lugar moi querido para min e alí foi onde coñecín, de primeira man, a historia do protagonista deste libro. Daquela pareceume que o seu era dar a coñecer esta obra na vila.

-Quen foi Arístides de Sousa Mendes?

-Era o cónsul de Portugal en Bordeos e a persoa que, contra o criterio do seu país e do presidente Salazar -que declarou Portugal como neutral pero que nunca ocultou as súas simpatías polos movementos fascistas de Hitler e Mussolini-, asinou visados para que 30.000 persoas, das cales 12.000 eran xudeos, pudesen viaxar a Lisboa e fuxir da persecución dos nazis.

-Que relación había entre as irmáns Touza e De Sousa?

-Coñecéronse na etapa na que el era cónsul en Vigo e viaxaba en tren e paraba no quiosco que tiñan as Touza na estación de Ribadavia e alí tomaba o licor café e mercáballe as galletas. A amizade data do ano 1929. Anos máis tarde, Arístides de Sousa Mendes foi o creador da rede de evasión da que formaban parte as irmáns de Ribadavia. No caso do Ribeiro pasaron máis de cincocentas persoas, que grazas a esta xente lograron fuxir por Portugal e salvar a súa vida.

-A súa obra céntrase nunha fase moi concreta e nuns días da vida do portugués.

-En 1940 os alemáns ocupan París, logo de desbastar ás tropas francesas, e provocan un éxodo de medo e turbación en toda Europa. El é consul de Portugal en Bordeos e ve como a xente se xunta arredor do edificio, milleiros de persoas, pregando axuda para fuxir da persecución, do nazismo e da morte. Neses días nos que se centra a obra, do 14 ao 17 de xuño dese ano, Arístides de Sousa péchase para afrontar a crise que lle provoca esta situación. E decide desobedecer todas as intruccións explícitas do seu goberno e asinar milleiros de visados para salvar a aquelas persoas.

-Como afrontou a recreación?

-En Ribadavia facilitáronme referencias, datas e feitos; documenteime moito e tamén, obviamente, hai material en Internet porque a De Sousa se lle fixeron co tempo recoñecementos e a súa xesta foi recoñecida nomeándoo «Xusto Entre as Nacións». Tamén recollín referencias no Instituto Camoes, de Vigo. Con todos ese material a obra incide no seu debate interior, nos seus pensamentos, no que el tivo que sentir naqueles días no que estaba pechado nunha habitación decidindo que postura tomar.

-Un compromiso que rematou coa súa carreira.

-Salvou a milleiros de persoas e condeouse profesionalmente. Foi expulsado do corpo diplomático portugués e morreu na miseria e no esquecemento.

-Na obra que presenta hoxe hai referencias a nomes coñecidos.

-Entre os milleiros de persoas que se beneficiaron da coraxe e do compromiso ético e moral do cónsul portugués en Bordeos estaban Arnold Wiznitzer, profesor na Universidade de Viena, o médico republicano español Eduardo Neira, o banqueiro Rothschild, Salvador Dalí e Gala Éluard ou o rabino Chaim Kruger.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
1 votos
Comentarios

«De Sousa foi o creador da rede de evasión na que estaban as Touza»