Catro candidatas ao goberno da Universidade de Santiago de Compostela. Catro mulleres, que poderían ser cinco se Mar Lorenzo, catedrática de Historia da Educación, mantivese a súa proposta. Catro mulleres: María Xosé López Couso, Rosa Crujeiras Casais, Alba Nogueira López (aínda que a comisión electoral apartouna polo momento da carreira ao reitorado) e Maite Flores Arias, doutoras en distintas disciplinas, que amosan a diversidade de materias nas que a muller se veu formando e especializando ao longo das últimas décadas: filoloxía, física, matemáticas e ciencias políticas. En poucas semanas o corpo electoral da USC (28.327 persoas censadas) elixirá a quen dirixirá o goberno da institución máis significativa da formación docente e investigadora de Galicia, institución cinco veces centenaria (530 anos).
Por primeira vez na historia a Universidade de Santiago de Compostela estará presidida por unha muller.
Non é a primeira vez que falamos disto. A incorporación da muller á vida profesional, política, cultural, artística, empresarial, económica, social en todos os ámbitos, é unha realidade imparable, que podemos cualificar de histórica, logo de séculos, por non falar de milenios de sometemento ao patriarcado. Trátase de establecer o principio da igualdade de dereitos dos seres humanos, que ditamina que todas as persoas somos iguais e como iguais debemos ser tratadas (diante das leis e mesmo diante de Deus, para os crentes). Queda moito camiño por andar? Por suposto. E moitas eivas, atrancos, incoherencias e situacións inxustas que debemos superar e, chegado o caso, denunciar.
Estas son as luces: a presenza das catro candidatas que por primeira vez na historia concorren ao goberno da universidade. As sombras son o espectáculo triste, escandaloso e certamente degradante deses personaxes («señoros», no argot popular) que en abuso do poder, aproveitando a súa situación de privilexio, pretenden impoñer os seu capricho a mulleres: porque as consideran máis débiles, máis vulnerables ou, simplemente, máis accesibles e apetecibles. Non é só unha cuestión sexual. É abuso de poder, que curiosamente non se dá, ou polo menos non se manifesta tan abertamente, na dirección contraria: mulleres contra homes ou mulleres contra mulleres.
É o macho prepotente, psicoloxicamente instalado na superioridade, quen impón o seu criterio e o seu apetito, amparado en parte nunha tradición que en moitos casos se remonta ao principio dos tempos, pero que en absoluto é para nada xustificable.
Superar esta inxustiza esixe coherencia e compromiso, tamén por parte do xénero masculino. Todos estamos concernidos.
Nos últimos séculos, as conquistas en Occidente foron enormes, mesmo exportables a outras áreas culturais. Deberiamos sentir orgullo disto, e afirmalo con afouteza. E deberiamos sobre todo esixir exemplaridade a quen predica o que logo non cumpre.
Aceptando o principio da inocencia, por suposto, mais establecendo mecanismos eficaces para que estas situacións non pasen impunes. Nin se demoren no tempo ata esquecerse.