Rosalía de Castro hoxe


Escritora e profesora da Universidade da Coruña

180 anos do nacemento de Rosalía de Castro. De escritora interceptada, en vida e post mortem, a convenientemente anestesiada para posibilitar o seu encaixe na cultura española dominante e no seu satélite galego. A ortopedia violenta á que foi submetida a súa obra é solidaria do papel reservado para a Galiza: pasiva, resignada e lacrimóxena. Hoxe, mudou notoriamente a percepción. Xa sentimos falar con toda a naturalidade de preclaro feminismo, de radicalidade ideolóxica, de profundidade poética (Laus Deo!; caro custou!). Asentado como tópico que a mellor homenaxe que a un escritor se lle pode tributar é lelo, animemos a súa leitura, mais na intelixencia de que a obra rosaliana é extraordinariamente rica e complexa, como a de todos os clásicos, froito dunha muller con ampla e densa cultura, dona dunha escrita fondamente intelectual e reflexiva (Carvalho Calero, Francisco Rodríguez), que usou da lingua galega para todo o repertorio temático, que rompeu, en fin, o tácito «Reservado o dereito de admisión» para coa lingua galega, a escrita feminina admitida e as marxes da poesía.

 

Non hai expresión de patriotismo galego máis fonda e inequívoca en todo o XIX. É a iniciadora do ensaio na literatura galega, cos prólogos que anteceden a Cantares gallegos e Follas novas. Se ben se ler, é ela a mellor advogada de si mesma e a única en conceder carácter protagónico ao seu povo e, nel, á maioría social feminina, representada no 90 % por traballadoras do campo e do mar. Ruralismo?: non; épica da clase social sostén da sociedade. O seu verso alberga lírica, redefinición da épica, teatro, poesía dialóxica, discurso filosófico, narratividade, audacia innovadora na métrica. Endexamais demitiu do seu afervorado amor ao país e do dereito a existirmos como tal. Foi contundente no retrato do ofensor, do agresor, dando voz ás vítimas e elevándoas á categoría de auténticas heroínas. É autora de cinco novelas, de leitura imprescindíbel para comprendela cabalmente.

Moito se comentou a decisión de, á súa morte, ordenar queimar os escritos non publicados. Moito menos, a evidencia palmaria: por que non o foran? Porque non tiveron editor, obviamente. Ela viveu agudamente na súa persoa o silencio e o isolamento que merecen os que «traspasaran os seus limites». Fíxoo cunha total independencia de criterio e liberdade máxima até onde a censura permitía publicar. Ben se lle pode aplicar a sentenza de Emerson aos Essais de Montaigne: «Cortade esas palabras, e sangrarán; son vasculares e están vivas». Mais, grandilocuencias á parte, para quen moramos na Coruña, reparemos na arte urbana. Felizmente restauradas as estatuas de Concepción Arenal e de Emilia Pardo Bazán, díganme, se a coñeceren, onde se atopa a dedicada a Rosalía de Castro. Non busquen no centro. Na periferia inadvertida. Elocuente metáfora. Símbolo afectivo? Como non. Centro luminoso dunha Galiza política que aínda non existe, tamén. Non a retallemos á medida da nosa pequenez.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
11 votos

Rosalía de Castro hoxe