VAI UNHA calor que abafa. A Maía é unha pota de caldo a ferver. Non digamos os vales da provincia de Ourense, dende o Bibei ao Ribeiro, ou as travesías do Miño polos socaldos de Chantada ou as planuras da Terra Cha. Din os vellos do lugar que nunca tal se recorda. Non é unha observación científica, por suposto. Os vellos do lugar, como todo o mundo, recordan o que queren recordar e como queren recordalo. «Qué tempos aqueles¿ Qué veráns¿ Que pavías abrideiras a arrecender nas cestas¿». Para a vellez, agás excepcións, calquera tempo pasado foi mellor, cando de certo somos nós os que sucumbimos. Somos nós os que imos deixando atrás o río da vida. Por iso é tan importante (cando falamos de política, por exemplo) non enredarnos nas melancolías, nin nas trapelas dos vellos paraísos, que en realidade nunca existiron, e ollar sempre cara adiante, pensar en futuro. Volvo á calor. Coas choivas das pasadas semanas disque a podremia estragou boa parte da colleita de viño. No Valdeorras, na Ribeira Sacra, no Avia, no Val Miñor, no Salnés andan preocupados co que os científicos denominan black rot, un fungo atravesado que arrasa acios enteiros. Ensúmeos tal que lles aplicasen pola noite un soprete. No país chamámoslle a isto de sempre o negrón, ou neghrón, na gheada popular das rías, e os paisanos resolvíano con sulfato de cobre: unha boa sulfatada antes da purga e algunhas veces ¡ata once sulfatadas antes da vendima, se vén ano de moita peste! Sempre que non sexa uva híbrida, desa que chaman americana ou catalá, que daquela nin sulfato necesita. O que xa non entenden os paisanos é isto de que teña que chamarse agora black rot, tal que advertía moi solemnemente La Voz de Galicia o pasado día 8. Co doado que é seguir poñéndolle os nomes de sempre ás cousas, ou preguntándolle á xente como verdadeiramente se chaman. Espétame un deles, coa intelixencia de quen xa veu pasar algunhas: «¿Logo vanlle subir o prezo ao sulfato?». A cuestión non é baladí. Non é o mesmo sulfatar negrón do país que sulfatar black rot, polo visto. Sucedeu coas vasoiras: eran vasoiras, domésticas e bastante máis baratas, ata que deixaron de facerse na casa empezamos a mercalas nos almacéns, producidas en serie e no proceso industrial. Daquela pasaron a nomearse escobas. Ou co berce dos pequenos, que cando o venden na tenda de mobles chámase cuna. Ou a que dicían ata hai ben pouco herba de Vigo, que non sabemos por que sempre se chamou así, pero que agora que vén en sacos etiquetados, a triplo de prezo e producida con patente norteamericana, os meus veciños chaman rai-ghlás.