VÍRXENES

Hai unha fermosa imaxe na igrexa de Foz que representa á Virxe do Carme no peor trance que un santo (e se é unha santa peor aínda), se pode ver. Trátase dunha escultura de dimensións nada pequenas onde a Virxe dos mariñeiros se ve e se desexa para salvar do naufraxio a tres pescadores que, medio comidos polas olas do temporal, tratan de aferrarse ó manto da santa para non sucumbir. O grupo escultórico é dun tenro dramatismo. Os mariñeiros, vestidos con roupas de auga, e dos que a penas asoma a cabeza e os brazos, tiran polo manto da virxe para saír a flote, pero xa non se lles ven os corpos. A Virxe, desde unha posición superior, míraos cunha ollada de impotencia matizada, na que aínda queda un resto de dozura, un espacio para a compasión. A Virxe só pode ofrecer o seu manto, a súa mirada, pero non ten os brazos libres. Neles repousa, ausente da traxedia, regordete e feliz, un rosado e pletórico neno Xesús, un triunfante e circunspecto bebé que parece mirar para outro lado, reclamándolle a súa nai a atención que ésta está a poñer na desgracia dos mariñeiros. Os nenos non están para traxedias. A min esta imaxe, desde que era nena, prodúceme toda clase de sensacións. Tardei moito, por exemplo, en decatarme de que non eran os mariñeiros os que sostiñan á Virxe (pois estaban debaixo, e ela arriba) senón que era a Virxe, desde a súa altitude, a que aínda sostiña, antes do último segundo mortal, ós mariñeiros. A confusión víase agrandada por ser esta imaxe a que sae en procesión tódolos anos o día do Carme, levada a hombros por esforzados mariñeiros, esta vez reais. Incluso eu tiña a sensación de que aquela Virxe e o seu neno eran os culpables da desgracia dos náufragos, como se, por estar enriba, estivesen sen querelo (ou querendo, quen sabe) poñéndolle o pé na fronte ós mariñeiros e mandándoos impiamente ó mesmísimo inferno. Esta confusión entre quen soporta e quen é soportado, entre quen salva e quen castiga, entre quen axuda e quen, máis que axudar, afoga, non é de todo unha confusión infantil e infundada. Os símbolos, sexan do signo que sexan, sírvennos de consolo, de esperanza de salvación, agarrámonos a eles coma cravos ardendo, pero en realidade, somos nós os que os soportamos, somos nós os que cargamos co seu peso, ás veces somos nós os que sucumbimos debaixo do seu terrible e cansado e inoperante manto protector. Xa ven, eu empecei este artigo coa intención de render tributo a unha imaxe da miña infancia, coa devoción de quen aínda hoxe, (e por moitos anos) se emociona e participa dun rito que me concerne coma poucos, e outra vez a escritura se orienta, coma nave autónoma, cara o destino menos desexado, cara a onde ela quere, habitualmente, cara ó contrario do que eu pretendo, para acabar de explicarme a min mesma, sen eu sabelo, a razón de que esta columna se chame O inimigo na casa. Porque lles xuro que cando lle puxen o nome non sabía por que. E agora seino. E ata sei como vai a rematar este artigo que se pretendía amoroso, entrañable e virxinal, e que me sae ra. Virxe do Carme, amada virxe, patria galega, amada patria, bandeira, lingua, himno e demais símbolos en procesión, quen afoga a quen, quen carga con quen, quen me dera a min (¿terei o demo no corpo?) un mundo con máis realidades, con máis liberdades, ¡e outros tantos símbolos!

---

---

---