Xela espida, con luz

FUGAS

Xulio Gil

Agora somos quen de reivindicar o que «Tigres coma cabalos» era xa no seu día: darlle todo o corpo á voz da muller

15 may 2021 . Actualizado a las 11:15 h.

Quixo a sorte do 17 de maio que fose rescatada dese confín en que a actualidade pasa a ser Historia unha entrevista de Manuel Rivas a Xela Arias publicada en La Voz de Galicia o 25 de marzo de 1990. Viña de saír Tigres coma cabalos, unha pequena revolución nunha literatura galega en que as escritoras aínda eran poetisas, en que aínda estaba por chegar a experimentación palabra-imaxe, e en que a voz de muller só tiña corpo se era para lucila en saraos literarios varios. Semellaba obrigada a pregunta do entrevistador á poeta que, convertida en modelo espida, construíra co fotógrafo Xulio Gil un volume que aínda hoxe é único: «Temes o escándalo?».

Xulio Gil

Rivas chamáballe ao libro «sereno sismo» e, aínda que o certo é que todos os sismos da literatura galega adoitan ser serenos, o adxectivo neste caso tiña que ver coa actitude de Arias coma artista, co ton dun traballo en que a poesía visual non sucumbía nin ao escandaloso nin ao epatante, nin sequera ao erótico. Tigres coma cabalos é a harmonía da poesía cando non se entende sen as imaxes que a acompañan e constrúen un sentido único de emocións e significados, que, como respondía a poeta, «haberá outra xente que irá máis alá, que valorará o que hai no libro de nova experiencia, de diálogo entre a imaxe e a palabra».

«Ela responde cunha labazada á poesía pechada, cun libro en que ispe a voz e o corpo para quedar cunha esencia chea de luz»

E tamén estaba o sismo, claro. O sismo ao estilo silencioso, discreto, pero fondamente aleccionador, dos espazos de poder na literatura galega. Só agora, vinte anos despois da súa publicación e con motivo da revisión da obra de Xela Arias á que obriga a homenaxe polas Letras Galegas, somos quen de reivindicar o que ese libro xa era no seu día. Tigres coma cabalos era unha labazada á poesía pechada nunha torre de marfil e feita por uns compañeiros de xeración cos que Arias non só non se identificaba («A miña xeración en galego, onde está?»), senón que a situara nun gueto onde as mulleres eran corpos sen voz ou voces sen corpo. Ela responde a todo iso cun libro en que ispe a voz e o corpo para quedar cunha esencia chea de luz. Se cadra había, si, unha certa vontade sísmica. Mais a resposta ao sismo foi a de sempre: serenidade e esquecemento. Xela Arias nas marxes.