Xela Arias, entrevistada por Manuel Rivas: «Pero, ¿onde está a miña xeración?»

CULTURA

Retrato da poeta Xela Arias (Sarria, 1962-Vigo, 2003), á que se lle dedican as Letras Galegas do 2021
Retrato da poeta Xela Arias (Sarria, 1962-Vigo, 2003), á que se lle dedican as Letras Galegas do 2021 XULIO GIL | EDICIÓNS XERAIS

Con motivo da elección pola RAG da poeta luguesa para as Letras Galegas 2021, reproducimos a entrevista que se publicou en La Voz o 25 de marzo de 1990

13 may 2021 . Actualizado a las 15:10 h.

Aviso. Este libro pode ser de escándalo para o censo autóctono de inquisidores, badulaques, mexapilas, cabezas cadradas, tiquismiquis, toxoalérxicos, augachirlas, traficantes de conservas culturais e retorcidos varios.

O título deste sereno sismo, presentado tamén como exposición murada en Vigo, é o de Tigres coma cabalos, un ensaio creativo de home e muller, Xulio Gil e Xela Arias, cunha converxencia/diverxencia de dúas artes: fotografía e poesía. Fotografías, todas, de corpos espidos e poemas tamén espidos, na onda desa ambición preciosa de «perder pé», como di Xela nun fermoso poema dedicado a Luís Mariño.

Quixeron ir alén do libro- ilustración, do simple complemento texto-fotografía, e eles explican así a experiencia: «Fotógrafo e poeta propuxéronse facer cada quen 24 orixinais en cadanseu medio e en cadansúa respectiva soidade. Logo veu o intercambio e cada un deles traballou 24 novas creacións sobre os orixinais do outro. Iso foi o modo. Agora non lles interesa fixárense en que foi feito antes e cal mellor resolto. Aquí ofrécenvolos resultados nunha orde que nada ten que ver coas cronoloxías, e contentaríanse, en canto á proposta, con que atopasedes algo na unión dos dous medios, e dos dous sentidos -mesmo na distancia-, e con que tamén vos despreocupase o como e quedasedes co que e co porque. En todo caso, aí quedan. Nin pés de foto, nin ilustracións ó texto. Se tal, a historia».

Para falar da historia quedei nun café vigués con Xulio e Xela, pero o primeiro andaba a cen, con vertixe nos ollos, coa montaxe da exposición onde esa mesma tarde se ía presentar Tigres como cabalos. «Non, non buscamos adrede un efecto erótico ou sexual nas fotografías. As fotografías non teñen esa intencionalidade evidente, case publicitaria, de Newton. Se quixeramos facer algo obsceno, fariamos outra cousa». E foise Xulio, acelerado, e ficamos con Xela Arias, 28 anos recén cumpridos, nacida en Lugo pero viguesa desde cría, cando os seus pais decidiron establecerse na California galega. Xela publicou con anterioridade o poemario Denuncia do equilibrio e ten dado por aí moitos recitais, mesmo co grupo de rock Desertores. «Son moi bos amigos e un pouco provocadores; nalgunha ocasión case tivemos que saír correndo».

-Creo que é unha novidade que unha escritora apareza no seu libro espida, a corpo descuberto, como modelo fotográfica.

-¿Temes o escándalo?

-Eu non estaba moi convencida das miñas posibilidades coma modelo. É un traballo duro e difícil e que require certas calidades. Foi Xulio quen me convenceu de que podía resultar. Sei que ten riscos e que me expoño a moita frase estúpida, porque de entrada, no libro, a quedada vai ser coas fotos. Pero tamén sei que haberá outra xente que irá máis alá, que valorará o que hai no libro de nova experiencia, de diálogo entre a imaxe e a palabra.

-¿Non tes a sensación, como outros escritores, de que, ante a potencia visual -fotografía, cine, vídeo-, os libros e as palabras andan en derrota?

-Creo que os que escribimos estamos moi acostumados a facer as cousas desde o silencio. A plástica, a música, entran moi directamente, conseguen de inmediato un impacto. Entrar nun libro é máis custoso. Un libro pide demasiado. Pero hai que rebotarse contra iso. Rebotarse contra a concepción do libro coma un cadáver morto nun anaquel. Xa cando facía os recitais, loitaba contra iso.