En tiempos de María Castaña

maría conde PONTEVEDRA / LA VOZ

FIRMAS

CAPOTILLO

El grupo aficionado pontevedrés Avelaíña, formado en su mayoría por profesores, rinde tributo a la heroína en su estreno sobre los escenarios

06 mar 2013 . Actualizado a las 07:00 h.

La historia de María Castaña «puido ser así», como la cuenta Manolo Ayán, catedrático de Filosofía jubilado y autor del texto «ou hipótese verosímil» sobre esta heroína medieval gallega que centra el primer montaje de Avelaíña, un grupo aficionado de Pontevedra que forman en su mayoría profesores y en el que casi la mitad de sus quince miembros están jubilados.

«En realidade seguimos na docencia -afirma Ayán-, porque este é o concepto de teatro que tiñan os gregos, como educación social e como mensaxe á sociedade. Non pura diversión, senón divertir, pero dicindo algo». Ayán había escrito obras para Argallada, otra agrupación aficionada formada por docentes del IES Valle-Inclán, en el que él también impartió clase, pero desde hace un año está centrado en Avelaíña. Llevan ya ocho representaciones de María Castaña, una de ellas en Oviedo, y este viernes la presentarán en el Principal, dentro de los actos del Día da Muller Traballadora. Pero tienen ya concertadas otras tantas funciones, una en Salamanca. Así que sin dudarlo, otro de los miembros, Xulio Leal, asegura que «vai camino de ser a obra galega máis representada do ano».

Ayán destaca que tenía «unha débeda» con este personaje femenino, que en el 1386 lideró la revuelta de su pueblo contra el obispo de Lugo, Pedro López de Aguiar. Por un lado, porque él es oriundo de la zona donde nació María Castaña, Pobra de Brollón. Y, por otro, «porque foi unha muller completamente silenciada, sobre a súa vida non hai máis que tres liñas escritas; en boa parte porque nesa época os eclesiásticos eran os únicos que sabían escribir e escribían o que lles conviña». Aún así, «deixou unha pegada moi grande», añade Xabier Fernández.

Amparo Urtaza encarna a la protagonista, de la que destaca su fuerza «e o valor dunha muller que no século XIV consegue levantar o pobo contra a corrupción e o poder». «É unha obra moi actual», añade, aunque se hable comúnmente de los lejanos tiempos de María Castaña. «Se naquel intre estabamos nun momento convulso, nun cambio da época medieval á moderna, agora estamos no cambio da época contemporánea a non sabemos que», añade Ayán.

La música (de Mercedes Moreno) y el coro tienen un papel clave en la obra. Algunos de los temas son originales de Moreno y otros musican textos de Rosalía o Pondal. A modo de referencias satíricas, en un momento de la función, los actores hasta entonan un rap.

Avelaíña ya maquina su siguiente montaje. «Todos fixéramos antes os nosos pinitos no teatro -apunta Leal-. O teatro nos entretén. Temos un grupo de amigos e compañeiros que nos permite tratar de facer algo de arte... Tratar de dicir cousas que queremos dicir».