Leonardo Freixomil era coronel de Máquinas xubilado cando coincidimos, en 1972, en El Ideal Gallego; eu como caricaturista, el como gacetilleiro na bisbarra, que coñecía como ninguén. Malia a diferencia de idade, fixémonos moi amigos, e converteuse no meu chófer en moitas das conferencias que naquel tempo din en pequenas asociacións culturais, nos arredores de Ferrol. Tamén me agasallaba, cada ano, cunha bolsa de abruños da súa finca en San Xoán de Piñeiro, ben maduriños para que non tirasen da lingua.
Freixomil amaba os animais e, como san Francisco de Asís, faláballes e entendíano. De se atopar co lobo, tamén el o convencería para facerse vexetariano. Tivo varios cans, todos «palleiros» e listísimos, pero ningún como a Cuca. Freixo pedíalle o libro, o martelo ou as chaves, e a cadela leváballos sen trabucarse nunca. Os seus mellores xílgaros gañaban os premios nos concursos de aves canoras, e xa contei que un coro de quince ou vinte, cantaba misa en Pontedeume.
O doutor Echeverri, eminente clínico de Compostela, pediu a Alfonso Couce Doce, médico e concelleiro en Ferrol, que mercase para el un daqueles xílgaros cantores; e Freixo, envioulle o campión. Deullo a Alfonso nunha gaiola coberta con carapucha negra, para que o paxaro non se sobresaltase na viaxe en coche; pero a gaiola caeu nunha curva e o xílgaro, co susto, quedou mudo. Echeverri chamou cabo dunha semana, amolado, porque o paxaro non daba un chío; Freixomil foi alá, colleu o xílgaro na man, faloulle con agarimo, e o paxariño empezou a cantar que daba gloria oílo.
O 2 de setembro de 1962, Couce organizou, como concelleiro, o «Día de la Comarca», e nos actos programados figuraba a queima nocturna dunha falla na Praza de Armas. Fíxéraa Alfredo Martín -o do nacemento en San Francisco-, e pintáraa Saavedra, un garda municipal con boa man para a cousa artística. A falla, como as de Valencia non era; pero tiña a súa gracia, cun contribuínte que levaba ao lombo os impostos municipais. Cando Freixo a viu montada, dixo: -Eso non arde. Haille que meter debaixo un palleiro. Nas aldeas xa non se facían palleiros, pero apareceu un en Breamo e cando a filla do almirante prendeu a mecha no balcón do Pazo Municipal, o «¡oooooh!» da xente estivo xustificado porque ardeu nun «visto - non visto» e as labaradas alumaron toda a Praza.
Como gacetilleiro, Freixo era un exemplo de celo profesional. Unha noite, el e Couce levaban o mago Lorente a unha actuación na Feira do 13, e viron un rebumbio de xente nunha casa. Freixo dixo: -¡Aí pasou algo! Baixou do coche, entrou na casa, chegou ao alpendre, escuro como a boca do demo, e preguntoulle a un home: -¿Que pasou aquí? Non lle respodeu porque era o aforcado.
En 1989 Couce Doce era alcalde e oito días antes do partido de fútbol entre «gordos e fracos», a beneficio das Oblatas, largou a trola de que o saque de honor faríao a Cicciolina. ¡A que liou! A Cicciolina era unha actriz porno, máis intelixente que guapa, popularísima en Italia, que viñera a TVE porque gañara unha acta de deputado no Parlamento italiano. Provocadora coa presenza e coa palabra, naquela presentación televisiva convertérase na encarnación da luxuria, e a superiora das Oblatas renunciou aos cartos; algunha afiliada do PP pediu a baixa; e a Couce queimárono na casa a muller e a sogra, as dúas moi relixiosas. Por fin chegou o domingo e, como estaba previsto, a Cicciolina fixo o saque de honor. En realidade foi un Cicciolino, porque baixo o disfrace de loira devora homes estaba un dependente de Rafael y Vicente.
PSOE e PC fixéronlle unha moción de censura, e Couce deixou de ser alcalde. A min nomeáronme «ferrolán do ano», e no discurso ocorréuseme facer unha humorada citando o exalcalde. A xente escachou de risa, o PP tamén, pero ao goberno municipal pareceulle tan mal, que foron xantar ao restaurante, sen min.
siro@siroartista.com