Mestre ou profesor de miles de alumnos, Alonso Montero, falecido este xoves, deixa un fondo legado en forma de obra ensaística e exemplo cívico
14 feb 2026 . Actualizado a las 05:00 h.Educado como fun, para ben ou para mal, no cultivo de certas normas de educación, nunca fixen un problema co tratamento de respecto a algunhas persoas. O caso é que, pasados os anos, a única persoa á que sempre tratei de vostede foi ao profesor Xesús Alonso Montero. E non se entenda como fórmula de distanciamento ningún, pois nunca o sentín con el, nin sequera nas aulas do Colexio Universitario de Vigo nos anos oitenta cando o coñecín, senón que pola miña parte supuña, inconscientemente, unha manifestación natural de recoñecemento e, tamén, de admiración, sustentada despois na amizade e nos lazos de afecto que o tempo foi tecendo entre nós.
Por iso estas liñas son poucas para testemuñar, e non saben ben como facelo, a importancia de alguén como don Xesús na vida de quen isto escribe porque se un se dedica á docencia e a outros mesteres vinculados coa palabra é porque existiron persoas coma el e que un tivo a sorte de atopar.
Unha das primeiras obrigas foi a de convidarnos, nin máis nin menos, a coñecer a Biblioteca Penzol para facer traballos sobre literatura medieval galego-portuguesa, malia el impartir literatura castelá. Estas cousas insospeitadas facían que a súa fose unha presenza moi valorada polo estudantado que acababa facendo causa co que nos suxería, unidos pola defensa da nosa lingua e da nosa literatura, sempre por riba de profesar esta ou estoutra ideoloxía.
Todo isto dito desde a gratitude dun filólogo que aquí debía subliñar, neste obituario que nunca quixera redactar, a capacidade oceánica do seu traballo, o legado en forma de libros e artigos xornalísticos e divulgativos que nos deixa, as súas virtudes como orador, o seu labor como socio-lingüista e investigador en calquera orde das letras —difícil, por non dicir imposible, de igualar ou emular— e o seu exemplo cívico e ideolóxico que pasou por ser, toda a súa vida e como el dicía, un aprendiz de comunista e, sempre, un activo defensor da memoria antifascista; tamén unha persoa que teimaba, e sabía como facelo, en espertar o espírito crítico na aula, ao ditar unha conferencia ou cun café polo medio.
Saliento, esta é a miña experiencia, a súa xenerosidade e empatía, a súa comprensión e o seu sentido do humor que agromaba nos momentos realmente importantes que foron os compartidos, e moitos deles quilómetros arriba e abaixo por Galicia toda: de Ventosela ou Fornelos a O Grove, da Coruña a Ourense, de Trives a Cuntis, de Lugo a Vigo... Todo isto que agora xa se fai de menos. Souben a noticia cando corrixía probas do libro Trinta anos de poesía crítica (1936-1966): unha antoloxía poética censurada no ano 1967 na que traballamos intensamente e que el xa non poderá ver publicada aínda que si chegou a revisar, lémbroo agora, moi polo miúdo hai escasos meses. Este libro, e a memoria dos que tivemos a sorte de tratalo, ha servir para que siga e entre nós. Gratias tibi ago, don Xesús. Beizón.
«Váisenos un amigo cándido e agarimoso», di Monteagudo
Por Héctor Porto
Todos coinciden estes días na faceta fondamente humana que posuía Xesús Alonso Montero, cualidade que se engade a evidencia indiscutible da obra ensaística e de investigación que o profesor deixa como sociolingüista, investigador e gran coñecedor da literatura e da cultura galegas. Un dos que más insiste nesta face é o presidente da Real Academia Galega: «Era un amigo cándido e agarimoso, preocupado polas angueiras dos seus próximos, que sufría cos nosos fracasos e celebraba os nosos éxitos. Cando volviamos falar despois dun tempo sen vernos, preguntábanos sempre por cada un dos nosos seres queridos, lembrándoos a todos, un a un, polo seu nome. Deixa un legado imborrable polos seus escritos sobre un abano enorme de temas literarios, senón polos seus innumerables discípulos, dentro e fóra das aulas. En todos nós queda a pegada, o exemplo e a grandeza dunha figura irrepetible».
E o despedía coa emoción na palabra: «Váisenos un intelectual sobranceiro, entre os máis significativos de Galicia desde a metade do século pasado. Váisenos tamén un compañeiro imprescindible, sempre disposto a servir o ben común, que, facendo un enorme sacrificio persoal, soubo tomar o temón da RAG nun momento extraordinariamente difícil e levar a nave a bo porto». Don Xesús será despedido esta mañá en Vigo nun acto íntimo que acolle o tanatorio de Pereiró.