A causa do castelo, 1936

Manuel Antelo TERRA E XENTE

VIMIANZO

BASILIO BELLO

23 jul 2022 . Actualizado a las 05:00 h.

O 4 de abril de 1936 a corporación de Vimianzo acorda por unanimidade incoar expediente de expropiación do castelo de Vimianzo, edificio contiguo e fincas que o rodean, para dedicar a casa consistorial o edificado, construír un mercado público, un matadoiro municipal e un lavadoiro para os veciños. Acordou, tamén, declarar os edificios e os terreos de utilidade pública. O anuncio publicouse o 23 de maio no BOP, cun prazo de 15 días para que puideran reclamar quen se considerara prexudicado. Así presentou recurso de reposición primeiro, e despois, o 28 de xullo, recurso contencioso administrativo a familia Martelo de La Maza, dona do castelo.

O 22 de xullo de 1936 xúntanse na praza de Vimianzo un numeroso grupo de persoas preocupadas pola defensa da legalidade republicana fronte ao golpe de Estado do 18 de xullo. Coa intención de calmar ánimos e mostrar que prevalecía a legalidade republicana, as autoridades municipais deciden proceder ó levantamento da acta de ocupación dos bens expropiados e do inventario do castelo e anexos. Son acompañados por esas persoas cabo das torres de Martelo, onde entra unha comisión. O pequeno grupo abre as portas coas chaves e, mentres o secretario fai o inventario, outros colocan nunha das torres a bandeira española institucional, a comunista e a do sindicato. Así consta en diferentes documentos, sobre todo nos expedientes xudiciais dos xuízos sumarísimos feitos aos responsables municipais e políticos de Vimianzo e redonda, pola súa oposición ao «alzamento militar».

Disparos

O 25 de xullo de 1936 baixan dende A Coruña un grupo de falanxistas e unha parella de gardas civís cun tenente ao mando, que deciden entrar no castelo. Como non teñen as chaves, disparan para forzar as pechaduras e poder entrar, tal e como se recolle en diversos documentos e xornais. O seu obxectivo foi retirar as bandeiras vinculadas á Fronte Popular, deixando a tricolor que eles chaman «nacional». Logo incautan a casa consistorial e levan detidos para o cárcere de Corcubión ao secretario municipal, a un concelleiro e ao irmán do alcalde. A partir de aquí comeza a traxedia...