LINGUA PROLETARIA | O |
21 abr 2007 . Actualizado a las 07:00 h.EN ASUNTO de amor as variables son tantas que raras veces podemos dicir se as promesas de fidelidade eterna as imos cumprir ou non á mañá seguinte. E cando un dos amantes decide compartir o seu amor cun terceiro, o asunto convértese na maior desgraza do mundo, e o cornudo causa risa nos alleos e pena nos seus próximos, ata acadar os extremos do asasinato ou do suicidio. As artes toman o tema de moi diversas maneiras, lembro Madame Bobary, a Rexenta ou os cornos de don Friolera, dor e humor, centos e miles de novelas e poemas, cada un, cunha maneira de tratar a infidelidade, e de procurar unha resposta ou unha razón que os xustifique. E como non, a peciña de Lorca, Amor de don Perlimpín con Belisa en su jardín , onde don Perlimpín, a mesma noite de vodas, aparece no leito conxugal tocado cunha enorme cornamenta. Humor, ridiculez e moita pena para ilustrar tan barullento tema. Se a literatura ten tantas maneiras de tratalo, unhas veces para exemplificar ó lector e outras para mofarse do protagonista, na pintura tampouco faltan formas e maneiras de representalo, unhas para sacarnos un sorriso pícaro e outras para manifestar o noso desacordo con tal actitude. Na famosa escena da fragua de Vulcano, Velázquez consigue retratar a cara dun cornudo cando se decata da verdade. Alí está o acusón de Apolo, o mensaxeiro dos deuses, dicíndolle ó pobre ferreiro, diante de todos, que Venus, a guapa, fermosa e anxelical esposa, mentres el está machucando en ferro, déitase con Marte, o aposto e guapo xeneral en xefe de todos os exércitos. Nese intre, cando o descarado Apolo lle vén co conto, deixa a todos coa boca aberta. ¿Que se pode dicir? Adivíñase algunha risiña agochada, pero ninguén di nada. Hai que poñerse no caso. O cadro velazqueño é triste. Ridiculez do cornudo Anos antes de que a Velázquez se lle ocorrese tomar este tema para motivo dun dos seus máis famosos cadros, Tintoreto, un pintor veneciano, toma ó mesmo personaxe para mostrar a ridiculez do cornudo, representando o intre no que o enganado, Vulcano, entra nos apousentos de Venus na procura de probas de tal verdade, e ó homiño non se lle ocorre nada mellor que separarlle o pano da pureza con que cubre o pube, como se fose tan doado encontrar a causa ou o causante debaixo de tan suave tea. Só o espectador pode saber a verdade da escena porque, por debaixo da cama, asoma a cabeza do deus da guerra co seu casco calado ata as cellas. O cadro causa risa. Poñédevos no caso. Píntese como se pinte, escríbase como se queira, fálese o que se fale, os cornos teñen esa dobre virtude de causar risa ou tristeza segundo quen os xulgue ou os padeza; e con todo canto sobre cornos se ten falado, escrito e visionado, aínda non houbo un sabio que soubese aconsellar a quen, da noite para a mañá, se sente desposuído das preferencias amatorias da súa parella. Só a sabedoría popular aconsella cortar amarras e resignarse, abandonar sen tomalo pola tremenda, que «o día logo pasa e o proveito queda na casa». Aínda así, a vergoña de saberse posuidor dunha invisible pero relucente cornamenta, só se mata momentaneamente afogándoa en alcol, cortándose o pescozo para non ter que dar a cara ou pegándolle un tiro á infiel, para que a veciñanza limpe a testa de vergoñentos atributos. E cando non hai maldade para sacar unha vida, sexa propia ou allea, só queda facer como aquel pusilánime Cosme, de Cerqueixo, refuxiarse na botella de augardente para ter, polo menos, o valor de ameazar.