Estes fatídicos lémbranche as cadeas de temporais consecutivos da túa infancia
01 feb 2026 . Actualizado a las 05:00 h.Estes fatídicos días de xaneiro, agrios coma acios verdes antes de madurar para a vendima, lémbranche as cadeas de temporais consecutivos da túa infancia. Nestas xornadas infaustas, se miras cara ao mar, ves unha enxurrada masa de auga salgada, coma unha lagoa agrisada sen barcos. Andan as nubes tan baixas que non se percibe a bocana da ría, nin as illas de Rúa e de Sálvora, e só nalgunhas ocasións se albisca unha parte da Illa de Arousa. Os peiraos están repletos de embarcacións amarradas ou fondeadas nas enseadas, protexidas dos fortes ventos reinantes. Hai ondas constantemente. Arrastraron ata a mallante os restos dos naufraxios que xa non recordamos.
E se miras cara á montaña, non se olla o monte da Meda, tampouco a Curota nin o Castelo de Vitres. A negra faciana da montaña escurece os vales e cobre de sombras os nomes das aldeas, dos lugares, e das canles dos arroios e dos ríos. Desde as buguinas que forman os campos da Brañeira, do Rodullo e da Feosa, cara ao alto, só se divisa a branca escuma da fervenza de Cadarnoxo. Vén a auga dende a vagoada de Casamea e precipítase no abismo pola ferida aberta na ladeira da serra desde hai milenios. Despois atravesa a vertente de Cures e xúntase co caudal do regato de Cubelo.
Coma pantasmas espidas e petrificadas sobre os campos, entre o valeiro da néboa e baixo chuvascos e pedreceiras, levántanse as figuras solitarias das árbores: carballos de pólas ennegrecidas dobrados sobre as marxes dos canles, salgueiros, amieiros, bidueiros, freixos… No carreiro para Chans de Reis: eucaliptos cegos. Poderosos refachos de vento arrincáronlles a pel. Coma as cobras perderon a visión. Arestora detectan a presenza doutros seres mediante o olfacto. Na curva do río por debaixo da ponte do Gamo, a violencia da correntada derrubou o muro de pedrolos que encauzaba a auga para o muíño da Señora.
Xaneiro non tivo piedade nin clemencia de nós. Días de infortunio. Sen paxaros nin animais. Confundido ou talvez perdido, un melro chía rechiando no cañaveral desfollado. Calan os corvos nas máis altas copas dos piñeiros do monte das Boliñas. Sabían vostedes que a familia dos córvidos é monógama? E que cando mellor ven é na hora da alborada? De súpeto, no crepúsculo, unha bandada de urracas berra a gritos á vez que surfean no aire sobre a arboleda da Cachada. Son tan adversas as condicións atmosféricas que ata as temerarias gaivotas rexeitan o vento para facer filigranas sobre o mar. Fican en terra: no abrigo da rampla de Ancados, ou no esteiro de Pozo Negro. Na escuma do salto de Goiáns ferven as madrugadas entre sabas de vao.
Mañás e tardes de xanelas pechadas. Entre os dous Loxos, danza o camiño do monte entre a néboa. El sabe o carreiro de terra. Aprendeuno na escola das vellas sendas da sabedoría, e nas corredoiras de barro e laxes. Máis aló enriba, perviven as marcas dos incendios esquecidos: Ladeiras peiteadas, castiñeiros queimados. Ampla visión desde a atalaia de Enseño: fumegan as casas de Pomar do Río nas trementes horas da tarde. Campos enormes na distancia: inermes, pero ao lonxe semellan contentos coa súa sorte: non se queixan.
Fondo silencio, furanchos de auga na beira da fonte dos Canles. Brinca o río das horas, o do Tronco. Sonora e estrondosa correntada. Vai con velocidade de vertixe na procura da antiga pontella de granito en Loxo de Arriba. Máis abaixo espera a veiga que soña cos seus días máis dourados, cando as augas dos manenciais, agora anegados, regaban as súas vizosas terras. Nestes días de cierzo, choiva e pedraceiras, nos predios xeados dos cumios dos picos montañosos, tamén os animais, as bestas, mesmo o lobo e o raposo, saborean os temporais da fame. Sen se laiar de nada, soñan cos refugallos resesos dos alimentos do porvir, e tamén desexan uns raios de sol para se reconciliaren coa paisaxe agreste onde habitan.