Esa frase que a maioría algunha vez pronunciamos: o que me gustaría é que todo volvese a ser coma antes, evoca un pasado idealizado, a harmonía dunha infancia sen desgrazas nin ausencias. Xeiras nas que a vida fluía coa luminosidade dos días tranquilos. No mundo máxico da fantasía ou da imaxinación, ao que nos traslada a escoita ou lectura de narracións infantís, que todo volvese ser coma antes supoñía a marabillosa posibilidade de corrixir destinos adversos; unha nova quenda nos xogos de pandar, que nos salvaba ou excluía; barallar de novo as cartas e obter un trunfo; que o dardo que lanzamos acertase no centro da diana. Vaticinaba a excitante tensión dun sen fin de posibilidades sen ter diante o abismo fatal do erro. A certeza de poder vivir de novo sucesos, evitando os enganos da memoria sobre eles ou a dor inevitable da conciencia, concedíalle a esa probabilidade a aura irreal dun eterno déjà vu que non gardaba relación con outras frases pertencentes aos mesmos escenarios engaiolantes dos relatos e lendas, por exemplo: Colorido, colorado, este conto está acabado; despedida que apagaba a voz de mamá e inauguraba a chegada dos soños. Ou esa chisca abraiante que prendía a chama da atención: Había unha vez, hai moitos, moitos anos... Nin sequera aquela outra que me conmovera tanto, porque auguraba unha ventureira estrea de protagonista na escolla das ficcións preferidas, e que como todas as demais, oíra na boca da miña nai por primeira vez: Se unha mañá de verán un neno apaña un libro e se pon a ler...
Todas elas pertencen ao ámbito das lembranzas, a unha nenez remota acompañado por unha muller faladeira e resolta. Con todo, o enunciado que todo volva a ser como antes, evoca, ademais do pretérito, outro tempo, este no que escribo, coa mesma muller de narradora, agora transformada nunha anciá que, cansada e envellecida, camiña cara o banco do parque onde nos sentamos polas tardes a recordar historias, e dime cos fíos que tecen a fantasía na voz: Canto me gustaría volver a ser a meniña que correndo atravesaba a praza para ir aos encontros das amigas...
Xaime Toxo, 62 anos. Pontevedra. Mestre.