Unha das máis grandes novelas do século XX escribiuna Louis-Ferdinand Céline: Viaxe á fin da noite. Confeso que máis dunha vez quedei durmido con esa novela entre as mans. Céline é un fillo pródigo de Joyce, outra luz en medio do universo. Admiro o talento inmenso de Céline como escritor. Como ser humano, é unha rata de cloaca, ou peor, pérfido e repugnante: un defensor da ocupación alemana de Francia e todo o que rodeou esa época de cinza. Como se pode escribir con tanta altura? Como describir a nada con prosa admirable, plena de música, construída como un pentagrama perfecto? Céline era escritor inmenso. Tamén admiro a Nietzsche, e sigo lendo a Nietzsche, que defendía a violencia como acto de afirmación (algo que eu deploro). Cunqueiro era un mestre da literatura cando levantaba a man ao paso de Franco. E Risco ou Torrente, tamén. Quevedo, outro xenio, atacaba aos homosexuais e aos conversos. Jünger é un escritor de delicias que era capaz de exaltar a guerra. O talento non ten nada que ver coa obra dos talentos. A obra vai por un lado; a vida, por outro. É triste recoñecelo, pero é verdade. Coñezo escritores de inmenso talento que, na súa vida, son os máis míseros dos seres humanos. A súa obra non deixarei de defendela e relela. Talvez sexa un defecto: sigo pensando que a literatura alta, a que vai permanecer fronte ao tempo, importa. Pero eu sei que a literatura é o máis importante das cousas que non teñen importancia. Por iso, fronte ao talento, prefiro á xente. A boa xente. Os que nunca poderán ser ratas. Os que son queridos e non van morrer sós sen unha man amiga, de verdade, que aprete a súa man. O talento importa menos que o corazón. Palabra de escritor.