Era 1992 ou 1993, naquela época gloriosa en que a adxudicación de destinos en Educación se facía á man alzada sobre un listado en papel. Os erros campaban e eran quen de mandar os teus ósos e os da túa familia ao primeiro andar dunha escola unitaria cochambrosa que só tiña unha estufa de leña para quentar a nenos, mestra e familia de mestra. Nesa época xa había normas de seguridade infantil, pero esquivaban as escolas da Galicia que non saía nos mapas. A só trinta quilómetros da civilización, a vida podía quedar ancorada en 1942 ou 1943. Nas casas, homes analfabetos e mulleres de trinta anos que parecían de sesenta, adobiadas co pano negro e a bata cruzada; vellos que contaban ánimas entre as moscas, e vellas que cociñaban patacas, só patacas, coma se acabasen de vir de América, en 1492 ou 1493. O mundo en que a xente non mallaba a diario nas mulleres, non pisaba serrín na cociña e comía peixe frito, quedaba do outro lado da distante fronteira da N-VI. Tratábase dun deses puntiños miserábeis do mapa, cheos de galegos que votaron masivamente un concepto de progreso en que era fundamental ter un teleclub para ver a TVG mentres se emborrachaban. E así pasaron os votos e os anos, ata que os mesmos homes con algunhas engurras máis, a mesma boina do 92 ou 93 e a mesma cabicha entre os dentes, saíron no telexornal desta semana laiándose de que pola aldea non pasan nin Internet, nin o tren, nin o Sergas.
Así somos en Galicia, capaces de baleirarnos, castigarnos e preservarnos a un tempo. Quizais tamén sexa identidade esta habelencia para pensar que se Sarria queda fóra das estradas ou o tren non pasa por Verín, é porque somos así ou porque o merecemos.