Primavera na Maía


Aínda non sentimos cantar o cuco por estas terras. Eu polo menos. E os veciños aos que preguntei tampouco. O meu amigo Ramón Loureiro informa de que el xa hai tempo que o escoitou no val de Mondoñedo, e recorda a preocupación que tiña Cunqueiro por estas cousas: a sabedoría popular, que interpreta o mundo dende o mito e dende a experiencia. Experiencia para argumentar con datos probados, e o mito para interpretalos dende a outra cara do espello, que é crer o que non vemos.

O caso é que o cuco ten a xente preocupada. «Poida que este ano veña con atraso, polo aquel do tempo, que anda un algo desaqueloutrado», dime o señor Manuel. «Ou poida que daquela non veña, e entón a saber…». A saber quere dicir incerteza, inseguridade. Na cultura popular o cuco anuncia a primavera e, coa chegada da primavera, a fertilidade da terra, ou o que vén sendo o mesmo: a estabilidade económica do ano. «Coa chegada do cuco vén o pan ao suco», advirte o refraneiro, e segundo por onde veña, voando por riba dos cotos ou por riba das sementeiras, os paisanos saben (ou sabían) se a colleita ía ser boa ou cativa. O canto do cuco marcaba o paso dos anos, anunciaba os que estaban por vir, e as mozas casadeiras botaban contas do futuro tamén polo canto do paxaro.

Mais e se non vén? E se non canta no val este ano? Unha vella historia explica que contra marzo ou abril o cuco ten que cantar. Se non o fai, ou é que está morto ou é que se está anunciando a fin dos tempos e non nos damos de conta, cuestión que, se lle facemos caso a máis de un, está máis próxima do que parece. En Pontevedra tiñan unha carta de san Vicente Mártir no convento das monxas de Santa Clara na que seica se anunciaba o día e a hora exacta da apocalipse. As freiras non a querían abrir, e mesmo nos días terribles da Guerra Civil algún gobernador, xefe provincial do Movemento, ameazou con levantar o segredo da escrita para aterrorizar a xente coas posibles consecuencias. A ver que pasa co cuco…

Hoxe toca ir votar. Entre as lecturas negativas da simboloxía do cuco está sen dúbida a política. «Non me cuques» quere dicir non me enganes, non me enredes con trampas nin medias verdades. O paxaro pon os ovos noutros niños, parasita aves irmás, aprovéitase do traballo dos veciños, e iso non ten boa prensa. A paisanaxe identifícao coas formas varias de abuso de poder e cos que tal exercen con enganos. Nada hai máis triste e inxusto que ver os outros paxaros afanarse alimentando a cría do cuco que, unha vez que engorda, chimpa fóra do niño os outros e arrampla para si con todo o beneficio. Que cadaquén tire as súas conclusións. A saber por onde andarán os cucos este ano, tan ocupados que aínda non tiveron tempo de cantar. Ou cantarán cando lles chegue a hora. Se cadra contra o San Xoán.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
15 votos
Comentarios

Primavera na Maía