A escaleira de Isaac


O pasado domingo, 7 de xaneiro, a Academia Real Díaz Pardo, que preside o profesor Alonso Montero, lembrou a memoria deste emprendedor, intelectual, polifacético artista, galego comprometido, coincidindo co sexto aniversario do seu pasamento. En realidade Isaac finou o día 5, mais a conmemoración acordouse para o domingo, que cadraba tamén co cabodano de Castelao (Buenos Aires, 1950). Alí estabamos os amigos, os que admiramos o seu traballo, a súa xenerosidade, o seu talento, e mesmo representantes de xeracións mais novas, mozos e mozas que non o coñeceron en vida, mais saben da súa obra e da súa significación. Dicir Sargadelos, aínda que agora a empresa tripa outros roteiros, é dicir Isaac Díaz Pardo, e Luís Seoane, aquel grupo de soñadores que imaxinaron no exilio unha Galicia posible e para acó volveron (1963), para construíla: o Laboratorio de Formas, o Museo Carlos Maside, as factorías de Sada e Sargadelos, Ediciós do Castro, o Instituto Galego da Información...

Na historia cultural da Galicia contemporánea hai dúas datas especialmente significativas: 1950, a creación en Vigo da Editorial Galaxia; e 1963, a creación do Laboratorio de Formas de Galicia, o proxecto Sada-Sargadelos, que xa se viña xestando dende a experiencia de La Magdalena en Buenos Aires cos grupos do galeguismo republicano no exilio. Certo que houbo outras iniciativas, mais sobre estes dous esteos principais asentou o proxecto do galeguismo que, case que milagrosamente, resistiu non só a traxedia da guerra civil senón a durísima posguerra. A biografía de Isaac é un relato estremecedor dese tempo, tan aveso, tan difícil e que, nembargantes, eles souberon encher de esperanza e de enerxía.

No ano 2006 tiven a honra de participar nun libro colectivo de homenaxe a Isaac (Creación e compromiso na Galicia do século XX) e alí escribín por primeira vez das escaleiras: Isaac Díaz Pardo construtor de escaleiras. Volvín á imaxe o outro día en Boisaca. Coa perspectiva do tempo aínda semella mais poderosa a estampa. Cada vez que Isaac construía un proxecto, que normalmente se materializaba nun edificio, axudado en moitos casos polo seu amigo Andrés Albalat, case o primeiro que facía era poñer unha escaleira. Non sei se o facía de xeito consciente, pero antóllaseme unha magnífica alegoría. A escaleira apuntaba cara o ceo, cara algún lugar non definido, escaleira sen fin, que conducía ao territorio dos soños. Arredor dela, banzo a banzo, ían medrando as habitacións, os espazos de traballo, os distintos apartamentos, sempre coa lóxica de dar servizo e coherencia á idea que se pretendía. E sempre ao servizo dunha causa, que foi a gran empresa da súa xeración: a reconstrución da Galicia que non se abaixaba, nin se rendía, porque a vontade dos seres humanos, cando responde a un proxecto certo, non sabe de derrotas.

Votación
22 votos
Comentarios

A escaleira de Isaac