Se é certo que a patria do home é a súa infancia, como dixo o poeta, a miña patria destas datas é Pontevedra. A patria dos Reis Magos quero dicir, que entraban pola estrada de Ourense e desembarcaban na praza do Concello con moito aparato de carrozas e cabalos, e que seica descansaban despois no cuartel de Campolongo. Os nenos agardabamos durante horas sentados na beirarrúa do Gran Garaxe a que pasasen as Súas Maxestades, ás veces papando choiva e frio, porque daquela aínda non chegara a televisión ao café Moderno, e volviamos para casa estremecidos. Nunca esquecerei o ano en que os Reis Magos subiron os setenta e oito chanzos de escaleira que tiña a miña casa, cuarto piso sen ascensor, abafando coma desesperados, turrando das súas pesadas capas de armiño (ou do que fose), para ir visitar os fillos de Vituco, que quedáramos orfos de nai o ano anterior. Un cariño que aínda hoxe agradezo á Altísima Monarquía.
Mais a pregunta xurdía sempre despois. ¿Por onde regresan os Magos? ¿Cómo fan para volver? Porque a viaxe de arribada estaba bastante clara: empezaba xusto o día en que escribiamos a carta e poñían os xoguetes no escaparate de Varela (¡aquel tren eléctrico que nunca chegou!), coas nosas caras pegadas ao vidro, hipnotizados diante de tanta abundancia; empezaba alí e remataba na Gran Cabalgata. A cuestión xurdía ao día seguinte, na mañá do día 6, que eu lembro sempre unha mañá luminosa, co sol na praza da Ferrería, e os regalos que deixaban no catecismo de San Bartolomeu. ¿Por onde regresan os Reis? O meu primo Eduardín, que era máis vello e estaba mais informado ca nós, sacaba un atlas grande que tiña e apuntaba co dedo os camiños de Oriente: as terras de Arabia, Palestina, o Mediterráneo… Igual que o apóstolo Santiago na barca de pedra. Miragres que non acertamos a explicar, pero que están aí, nos ollos dos rapaciños e rapaciñas que esta mañá, mentres escribo este artigo, revolven nos embalaxen cos ollos arregalados de sorpresa. Pero ¿por onde regresan? ¿Quen se lembra deles ao día seguinte? ¿Quen os acolle, quen os celebra e agasalla no camiño silencioso do regreso? ¿Que perigos e atrancos teñen que superar?
A miña tía Carmiña poñíase seria e anotaba todas as cousas que no ano novo había que empezar a facer. Era a súa carta particular aos Reis Magos. Ano novo vida nova. «¡Que o ano que encomeza traia felicidade, traballo e pan para todos, harmonía entre os vecinos e xustiza neste mundo, que boa falta fai!», repetía. Amén. Hai quen engade deixar de fumar, adelgazar… cousas así. O malo desta parte do conto xa o deixou escrito hai anos o mestre Quevedo no final da súa novela El Buscón (1626). Non muda de sorte quen só muda de país e non muda de hábitos e costumes. Iso non o traen os Magos. As mudanzas necesarias (a vontade e a afouteza para acometelas) son cousa nosa.