Isaac Díaz Pardo e a memoria


Esa era a súa teima, preocupación estratéxica que comparto. Memoria para saber de nós. Memoria para construír o futuro. Memoria crítica, contra o chauvinismo e a autocompracencia, mais a prol da autoestima, esa vitamina que tanto nos falta e nos limita. Memoria documentada, ordenada, imprescindible para vivir. ¿Que sería de nós sen memoria, como individuos e como colectividade? Explicáballelo así aos meus alumnos de bacharelato hai anos: imaxinade unha persoa calquera que perdese noticia de si e que a deixasen soa, perdida nas rúas dunha gran cidade como París, Londres ou Nova York. Intentade imaxinar como se recoñecería, como se orientaría, como se podería presentar diante dos demais, como explicaría a súa situación, as súas necesidades, as súas urxencias… No mellor dos casos entregaríase, ¿que outra saída lle quedaba?, e a súa condición (sen memoria) sería a condición que o amo lle impuxese ou lle quixese dar: a súa identidade, a súa cultura, o seu oficio, o seu nome, o seu horizonte vital, as súas expectativas serían as que outro determinase. E consideraría normal que fose así, e non doutra maneira.

Pois igual que esa persoa sen memoria é calquera de nós, mesmo o grupo humano que non sabe ou non quere saber de si, entregado aos intereses, estratexias e mecanismos do amo que o domina. Herbert Schiller, sociólogo da comunicación, dicía hai moitos anos: «¿Para que necesitamos as máquinas de guerra? A estratexia de dominación consiste en borrar a memoria, impoñer a nosa cultura aos que queremos someter (económica, política, socialmente), contarlles a historia segundo os nosos intereses, introducir os nosos hábitos de vida, as nosas formas de consumo, os nosos produtos simbólicos, os nosos mitos, a nosa maneira de enxergar o mundo... Non hai sometemento máis eficaz».

O pasado 5 de xaneiro cumpríronse cinco anos do pasamento de Isaac Díaz Pardo, o señor de Sargadelos, o animador do Laboratorio de Formas xunto con Luís Seoane, o editor de Ediciós do Castro e de tantas outras cousas. Un soñador. E volvemos á frase de Shakespeare que tanto gustaba a Cunqueiro: «Somos o que soñamos». A Academia Real Isaac Díaz Pardo (atención onde vai o adxectivo Real), que capitanea o profesor Alonso Montero, relembrou a data estes días no cemiterio compostelán de Boisaca. Non puiden asistir ao acto. Se cadra por iso escribo estas liñas: para a lembranza do soñador, editor desa colección magnífica que son os Documentos para a Historia Contemporánea de Galicia.

Cando na década dos 50 se reunían os exiliados galeguistas nas cerámicas da Magdalena, en Buenos Aires, Isaac Díaz Pardo dicíalles: «Hai que volver. Axiña poidamos hai que volver, porque alí xa case ninguén se acorda de vós, e sen a memoria non somos nada». Así naceu daquela o proxecto Sargadelos. ¿Erros? Sempre os hai. Seguramente o máis grave foi non saber deseñar a propia continuidade. Mais velaí a súa lembranza, que non debemos esquecer, xunto coa súa xeración toda, xeración de xigantes (díxeno moitas veces) da que todos somos herdeiros.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
16 votos

Isaac Díaz Pardo e a memoria