Falando das relixións do libro

Lourenzo Fernández Prieto
Lourenzo Fernández Prieto MAÑÁ EMPEZA HOXE

OPINIÓN

As tres relixións da Biblia están tan presentes nestes días que os nenos fanse preguntas para entender a relación e o conflito que perciben entre islamismo, cristianismo e xudaísmo. Os atentados de París e esas informais declaracións do papa de Roma estimulan preguntas que teñen diversas respostas. É atrevido respondelas vivindo nunha cidade chea de teólogos e traballando nunha facultade con especialistas en Historia das relixións e da Igrexa, pero é obrigado para entender as cargas do presente. As tres relixións nacen na mesma parte do mundo, parten do mesmo libro para explicar a existencia do mundo e dun único Deus. Son as máis estendidas no mundo, as que reúnen máis crentes (máis do 50 %), as que máis inflúen nos gobernos e as que teñen máis poder mundial. Son as que triunfaron histórica e politicamente e iso é o que compre entender. Fronte ao politeísmo da maioría das relixións, as tres defenden un só e único deus. A unidade do divino deulles forza e tamén levounas a facer forza porque o seu deus verdadeiro sendo único tiña que selo e debía selo, sobre todo cando a forza de deus identificábase coa do poder do emperador, o califa, o rei ou o sultán. O xudaísmo que foi pioneiro no monoteísmo é a orixe das outras dúas, difire delas na súa relación co poder pero ten en común con elas que a crenza no único deus define ao pobo único, escollido, superior. O Deus da Biblia xudía (a protestante, como o Tanaj xudeu, ten sete libros menos que o Antigo Testamento católico) é invisible pero sempre presente, vingador, inmisericorde, cruel de cote. Tamén o único e fiel apoio dun pobo rodeado de imperios que o escravizaban: acadios, asirios, babilonios, exipcios. Aquel deus era a súa forza.

O Deus xudeu faise humano con Xesús de Nazaret, mesmo bondadoso, achegado aos débiles e enfrontado ao poder romano en Xudea. O humanismo do deus feito home xa non abandona a esta relixión, que se chama Cristianismo porque el era o Mesías -cristo, en grego- anunciado polos profetas. Será unha das súas vantaxes comparativas. A outra, que tamén perdura, acadouna o cristianismo ao convertese na relixión do Imperio e lograr estenderse durante mil anos por Europa con hexemonía absoluta, dende o Edicto de Constantino (313) ata a reforma protestante (século XVI). A clave estivo na capacidade da Igrexa como estrutura de poder para ocupar o inmenso baleiro institucional e cultural deixado en Europa pola caída política do imperio de Roma no século V. Dous séculos máis tarde Mahoma non é mesías, senón profeta definitivo despois de Abraham (Ibrahim), Moisés (Musa) e Xesús (Isa). Igual que os Evanxeos narran a vida e milagres de Xesús, os Hadices narran os de Mahoma e o Corán é o libro que reúne a nova verdade revelada directamente por Deus. O islam uniu toda Arabia coa forza da nova idea de perfección, paz e obediencia. Pero como Alá é o único deus e Mahoma o seu profeta, o novo poder árabe terá ideoloxía e organización para estenderse no século VII a costa dos decadentes veciños: os persas sasánidas e os restos do Imperio romano ate o lonxano reino godo de Hispania. Allah, Jehová e Yahvéh son todos o mesmo El e o uso histórico e político tamén.