Morramos como galegos

Doulle a volta a ese slogan que nos enche de orgullo porque lembra o ben que comemos, o moito que disfrutamos da vida e a nosa capacidade de cooperar. Será certo ou non, pero gústanos de raio vernos tal como nos presenta esa publicidade que amosa o enorme poder da comunicación cando logra identificar un colectivo -neste caso o dos galegos e galegas- e empatizar con el. Pero non se trata de darlle a volta ao anuncio para tratar dos ritos funerarios da tribo, nin da esmorecente demografía. Morramos como galegos refírese a unha parte importante -cada quen decidirá canto- do que somos que se vai indo. Á lingua que aprendemos dos nosos pais e que, segundo certifican as estatísticas, falamos xa menos do 50 %.

O do idioma é un devalo silandeiro e calado. Somos tan discretos nisto como o foron os nosos devanceiros en resistir aos rendistas para facerse donos das terras aforadas ou ao Estado para defender os montes de veciños. Silandeiro, pero non descoñecido: dende o Informe dramático (1973) ate hoxe tivemos oportunidades para corrixilo. Fixéronse tantos diagnósticos, análises socio-lingüísticas, traballos de expertos, leis, políticas públicas, disputas normativas e manifestacións, moitas manifestacións e, discursos, moitos discursiños cursis, que non ensaiarei aquí e agora explicación ningunha. Uns quixeron ligar o seu futuro ao ensino e, outros, por veces os mesmos a unha posición política. O único que non foi necesario foi que nolo mandaran falar na casa -ao revés-, como pretende a CSU de Baviera co alemán. Pero foi iso o que o mantivo vivo polo de agora.

Entre tanta análise só aporto unha historia persoal que dende hai quince anos marca para min ese devalo. Era visto, vas caer, diría a vella do anuncio! Os meus fillos entraron na gardería contando, cantando e falando galego, tamén no castelán maioritario do entorno e das televisións. Pero o idioma que falaron sempre a cotío os seus catro avós desapareceu en poucos meses das súas vidas para volver só ocasionalmente, en intentos frustrados ou ocasións especiais. A culpa non foi da escola. Foi da ilusión colectiva de que todo estaba garantido e que a min me resulta absolutamente contrafactual. A historia da perda do galego é oposta á da recuperación do hebreo, que empezou hai cen anos ao adoptarse como o idioma das escolas hebreas en Palestina; todo empezara en 1882 coa educación dun neno nunha lingua que quedara reducida aos textos sagrados...

Hoxe podemos falar de capacidade de elección, pero o certo é que hai medio século, na ditadura, cando o 80 por cento falaba galego, aprendiámolo sen querer; outro conto era como, onde e cando usalo: cando íamos á aldea, cantando nas vodas ou contando chistes. Daquela, hai medio século, o 75 % vivía da agricultura e no rural. Vivimos aínda daquel remol e hoxe as estatísticas din o que lles queremos dicir pero descobren o que xa sabiamos: que estamos a deixar de usar a lingua dos nosos pais, que non nos interesa usala. Visto historicamente parece evidente que non sacamos o idioma da aldea e das minoría cultas, tal como estaba en 1936. Dende hai cincuenta anos a aldea é desprezada e a cultura xa non é cousa de minorías.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
38 votos

Morramos como galegos