O sermón das tres palabras

Miguel-Anxo Murado
Miguel-Anxo Murado LIBRO DE HORAS

OPINIÓN

24 may 2014 . Actualizado a las 07:00 h.

Foi un dos encargos máis estraños da miña vida. Tiña que ir á cidade de Hebrón, en Palestina, e falar cun ebanista para que fixese un trono de madeira para un usuario moi especial. O usuario era o papa Xoán Paulo II e o trono era para que dixese a misa durante a súa visita a Terra Santa do ano 2000. Traballaba eu entón en Belén para as Nacións Unidas, e eran os últimos meses de paz relativa antes de que estoupase a segunda intifada, co seu rosario de masacres, bombas e asasinatos. Sabiamos que iamos cara a iso, pero aínda podía un enganarse pensando que ao final non sucedería, e a visita dun papa, un feito tan singular que só tiña un precedente, podía ser un bo sinal. Os cristiáns árabes estaban entusiasmados. Tamén os musulmáns, que vían no papa un líder relixioso e un xefe de Estado respectado. O ebanista que fun ver a Hebrón era precisamente musulmán e axiña me quixo tranquilizar respecto á súa competencia para o traballo. «Eu teño feito xa cousas cristiás», díxome. «Fixen a cruz de Cristo, por exemplo?». É frecuente inchar algo o curriculum, pero isto pareceume demasiado, ata que me decatei de que o home se refería á película Xesuscristo Superstar, que se rodara alí moitos anos atrás. «?Xesús? estaba incómodo», dicía todo serio, «e púxenlle unha sela de bicicleta. Quedou moi satisfeito?».

As negociacións eran máis complicadas á hora de tratar co Vaticano. Noite tras noite, tocábame acompañar á delegación palestina que ía desde Belén ao seu cuartel xeral, que estaba no hotel Sheraton de Xerusalén. Querían asegurarse de que Xoán Paulo pronunciaría a frase «dereito ao retorno» nalgún momento da súa visita. Referíase isto ao dereito ao retorno dos palestinos, moitos deles cristiáns, expulsados das súas casas por Israel en 1948-1949 e que, cos seus descendentes, son millóns e viven en campos de refuxiados. Esas tres palabras en concreto eran importantes, porque é un concepto recollido nas resolucións da ONU e non mencionalo é unha forma de erosionalo. Unhas noites, Viola, a xefa de protocolo, que era luterana e doutora en teoloxía, volvía convencida de que o Vaticano lle dixera que si, outras de que non. Como estaba formada na dialéctica dábao por un «si». Conmovíame aquela inxenuidade. «As palabras poden cambiar o mundo», dicía. E eu prefería calar, precisamente porque sabía que as miñas non ían cambiar nin sequera o que ela pensaba.

A realidade é que aquela visita de Xoán Paulo II resultou ser eminentemente política. O obxectivo principal era mellorar as relacións co Estado de Israel, que cos papas anteriores foran frías, en parte polo antisemitismo residual da Igrexa pero sobre todo polo control israelí dos lugares santos. Nesas circunstancias os refuxiados eran un estorbo, o que quedou claro cando o Santo Padre se dirixiu a eles no campo de Deheishe. Naquel día máis caótico que católico cheguei cando o papa viña xa de rematar o seu discurso. No medio da masa axiña distinguín a Viola, que viña cara a min con bagoas nos ollos: «Non o dixo, non dixo nada?».