E DA zoca. O inspector Wallander, na próspera Suecia, leva sempre un par de botas no maleteiro para poder superar o ventoso e chuvioso outono que describe Henning Mankell nas súas novelas. O outono de Escania lembra muito ao máis cru do noso inverno, aínda que eles aínda seguen despois cos temporais de neve que nos só padecemos de tanto en tanto e nos cumes das serras. Galicia e mais Asturias fomos sempre o país das zocas -das madreñas- na península Ibérica, o mesmiño que Holanda no mundo. Eles conserváronas como sinal de identidade e nós agochámolas avergoñados do noso pasado rural. Asumir as condicións climáticas do territorio no que vivimos non é moito pedir. Cando chove mollámonos e onde non hai asfalto hai lama. Pero na lóxica de novo rico urbanizado impúxose a erradicación das poceiras e a conversión do país habitado en urbano ou rural recreado. E aínda a canalización dos regatos e a ocupación das marismas. Pero a auga ten memoria e cando cae tende a correr por onde adoitaba facelo, e se non ten sitio búscao. Non ten ningún misterio que suframos as consecuencias de desprezar a natureza e de abandonar o territorio. O tempo da natureza non é o tempo da política. Por iso soan a falabaratadas algúns cruces de acusacións recentes. O que se puido facer ben e o que se fixo mal vén de lonxe. Levamos tempo facéndoo mal e non imos solucionalo entre os incendios do agosto seco e as fortes choivas de outubro. Dous meses non abondan, pero esixen pensar no futuro. Non é só que carezamos dun mapa de zonas inundables ou de risco e que semella que perdemos o sentido común e o coñecemento ancestral do espazo físico no que se desenvolve a vida. O misterio das inundacións de Cee por exemplo ficou revelado pola fotografía aérea e a comparación do estado actual da vella marisma convertida nunha zona urbana arrebatada ao mar. A ría de Betanzos colmátase naturalmente nun longo proceso sedimentario favorecido pola acción humana, pero as de Viveiro e Ribadeo reviron -achicáronse- nos últimos trinta anos por recheos innecesarios, asfaltos superfluos ou paseos marítimos enfarolados. As saídas ao mar dos regatos cegáronse con obras, pero tamén a auga do mar ten memoria e se as previsións sobre o cambio climático son certas traballamos contra o futuro. Ao cabo este é o país da chuvia, como lembra a diario E. S. Pombo. Se ollamos ben repararemos na convivencia histórica coas cheas na chaira luguesa, onde hai veciños propietarios de lanchas, ou as frecuentes inundacións en vilas históricas como Padrón ou Caldas sempre que unha boa marea cadraba cunha chuvia xenerosa. Incómodo pero previsible. ¿E logo non saberían os vellos habitantes por que insistían no seu hábitat? Aquelas incomodidades ocasionais ou estacionais arranxáronse, pero o que resulta innecesario é cegar ríos ou fuxir dos outeiros para construír onde séculos de ocupación desprezaron facelo. E, sobre todo, resulta innecesario cementar o país.