¿QUEN LLES manda ás falsas orcas vir para Burela? ¿Quen as manda aquí, e de onde veñen estes xigantes animais famentos? ¿Veñen dicirnos algo ou só son un grupo de turistas extraviados? Animais oceánicos que veñen morrer á única costa limpa de fuel que nos queda, animais enfermos, sensibles, que fuxen do seu hábitat e se refuxian nestas augas batidas, aínda limpas. Quizais veñen tras do rastro dos seus primos, os cachalotes, das súas tías, as baleas, que coñeceron nesta costa a morte e o despedazamento aínda non hai tanto. Xigantes golfiños orfos que quizais botan de menos ós barcos nodriza, esas naves que eles escoltan e que hoxe están en terra. Amigos do mar, dos mariñeiros, que sempre están onde hai que pescar. O mar traíaos arreo, de cando en vez, ás praias do Norte, o Norte do Norte que somos nós, os de Foz, Ribadeo, Burela, Viveiro, Cangas, Nois, Cervo, Celeiro, o mar dese Lugo interior e campesiño, a fiestra húmeda e aberta dese Lugo enquistado no monte coma un dente podre, ese Lugo que aínda que non o pareza tamén ten mar. Os de alí íamos a Lugo ó médico e xa nos tremaban as pernas polo camiño, tan estraño era para nós ese Lugo amurallado onde se resolvían os papeis, onde se paría, onde che daban se eles querían a beca do mar para estudiar. Eran poucos cartos, e moitos delegados da Marina e cofrades a comer. Ás veces non cha daban, e entón ías reclamar a Lugo, a unha oficina onde un señor che pedía que te sentaras para falar con calma. Ti non te sentabas, permanecías de pé, con teus pais vixiándote de cerca para que non se che escapara pola boca a raiba toda. Aquel home explicábache que había casos máis necesarios ca o teu. Que había fillos de viúvas, de náufragos... que por sorte a teu pai aínda non lle dera por morrer no mar. Meu pai morría tódolos días no mar, traía o que lle daban e aínda calaba. E eu era coma un can, coma un can doente, eu era unha maleducada que non calaba. Discutín con aquel delegado e despois, baixando as escaleiras daquel garito administrativo, aínda tiven que oír a meu pai. Foi a única vez na miña vida que me berrou, e sentino. Pero a beca chegou, despois de ser denegada, ó seu destino. Aquelas becas do mar eran a única compensación que os fillos dos mariñeiros tiñamos, e as casas baratas, que che tocaban se che tocaban, en estricto sorteo que non contemplaba nin necesidades nin oficios. Eran casas construídas polo Instituto Social de la Marina, pero alí non se discriminaba a ninguén. Iso estaba ben, logo tiñas de veciños a xente que non eran mariñeiros, deixabamos de ser guetto e enterábaste que había outra forma de vivir, outros que tiñan a seu pai na casa. Esas eran as esmolas que tiñamos hai vinte anos a xente do mar. Hoxe teñen outras. E con esas esmolas a xente do mar tiraba para diante. Cun traballo silencioso e escravizado. Ese silencio e esa explotación que tan ben lles cae ós políticos e á xente dos garitos administrativos. Ese silencio que é o aliado perfecto da morte e a destrucción. En Foz baleas xa non hai, e mariñeiros quedan poucos. Acabaron con todo. Quédanos por sorte este mar aínda limpo a onde veñen morrer os golfiños extraviados, e a onde veñen os vellos a comprar pisos e retirarse. Que difícil é acabar coa beleza, aínda debaixo dese traballo incesante da desidia e a corrupción, debaixo de todo iso aínda brillan os pobos da Mariña.