Á MARXE / Carlos Casares
08 mar 2001 . Actualizado a las 06:00 h.Aproveitei a tarde do martes, en Madrid, para visitar librerías de vello. Atopei un par de libros de Goy de Silva, un poeta ferrolán do cal xa non se acorda case ninguén, pero que se moveu moito na bohemia literaria madrileña anterior á guerra, onde unha vez lle pediu ó crítico Rafael Cansinos Asséns que lle dera un pao. Non conseguín nada, en cambio, de Camilo Bargiela, escritor de Tui, que era a quen eu ía buscando. Este pasounas canutas por culpa da literatura, tanto que houbo unha época en que os únicos pantalóns que tiña, co uso, quedaron reducidos a dous tubos, que colocaba arredor das pernas cunha arte e unha dignidade que non permitían adiviñar a realidade lacerante da súa indixencia. Logo tivo sorte e acabou de cónsul de España en Casablanca. Por certo que no mundiño literario madrileño desa época, houbo non poucos galegos. Pasárono mal case todos, incluso os que tiñan moito talento, como Valle-Inclán. Deberon de ser uns anos terribles, nun país onde case ninguén tiña diñeiro. Sempre me acordo daquel pobre Sánchez Rojas, tan famento que un día acompañou a Rodríguez de León de madrugada ata a súa casa coa promesa de que este lle ía tirar un chourizo pola ventá. Unha boa parte dos escritores, a non ser aqueles que tiñan a sorte de colaborar nos periódicos, vivían do sablazo ou dos favores que lles facían os políticos da súa terra. Por exemplo, Manuel Bueno, que pasou á historia pola bastonada que deixou a Valle-Inclán sen o brazo esquerdo, cobraba como ama de cría do concello de Madrid, e cando os amigos o quixeron librar dunha profesión que semellaba vergoñenta e trataron de ascendelo á condición de matarife, naturalmente sen exercer, só para cobrar un salario, protestou porque lle parecía un oficio indigno e seguiu co anterior. Non é raro, polo tanto, que aquela xente vivise na broma permanente. Converteron a traxedia en comedia. E moitos deles, ademais, deixaron unha obra importante.