VENTO NAS VELAS / víctor F. Freixanes
17 nov 2000 . Actualizado a las 06:00 h.A dicir verdade, nunca se foron. Forman parte da crónica sentimental de, polo menos, tres xeracións. Hai pouco, cando tiven ocasión de visitar o Museo da Radio e da Televisión en Nova York, decateime que as gravacións máis demandadas polos visitantes eran as que facían referencia ó grupo de Liverpool, igual que o edificio Dakota, á beira do Central Park, onde John Lennon foi asasinado por un fanático o 8 de decembro de 1980, aparece como de obrigada visita en tódalas guías e roteiros da cidade. «A vida dos xenios é breve e fulgurante», di unha pintada na entrada do coidado recanto do parque onde se recorda ó músico cun discreto mosaico de azulexos no chan. Non sei se Lennon era un xenio. Algo había de ter. Coma García Lorca, coma John F. Kennedy, enterrado en Arlington, como Martin Lutero King, coma Carlos Gardel en Medellín, coma o Che Guevara nas montañas de Bolivia, cada quen á súa maneira, a morte violenta sorprendeunos novos, na flor da vida, xa que non exactamente na mocidade, e esa característica rodéaos dunha aura case que máxica, de enorme impacto popular. A xente prende variñas de incienso diante da porta do edificio Dakota, e pasa o pano polos azulexos do parque, coma aquí na Virxe do Corpiño. Debeu ser hai cinco ou seis anos, na feira de Frankfurt, cando me ofreceron como editor a posibilidade de publicar en español (en tódalas linguas do estado) a Autobiografía dos Beatles que agora se anuncia. Eran os representantes de Apple, a casa discográfica do grupo, quen xestionaba a operación. Pedían 150 millóns de pesetas de anticipo de dereitos. Cento cincuenta millóns foi o que pagou Alianza Editorial polos dereitos da obra completa de Jorge Luis Borges para comercializala durante dez anos en quiosco e edicións de peto. Non fun capaz de superar a odiosa e probablemente inxusta comparación. Pareceume unha cantidade enorme, irrecuperable, polo que a desestimei. Seis anos despois, velaí o resultado, intelixentemente programado polos productores, que daquela non ofrecían máis ca unha breve maqueta, e organizado todo de xeito que a promoción se realice ó mesmo tempo en tódolos países e linguas de Occidente, para aproveitar a estratexia mediática e a rendibilidade dunha posible nova explosión mundial de beatlemanía. Volvo facer as contas (10.000 pesetas por exemplar) e debo admitir que, se cadra, daquela me trabuquei. Comercialmente, os Beatles dan máis ca El Aleph e El hombre de la esquina rosada. É curioso volver repasar a actuación do grupo no show televisivo de Ed Sullivan no 64. Daquela considerouse un escándalo. Disque o presentador non daba controlado o entusiasmo das fans. Visto dende a distancia, parece todo dunha inxenuidade conmovedora. O visitante elixe no ordenador o documento que desexa visionar e nunha cabina privada accede a el inmediatamente, a través dunha base de datos. Traxes impecables, melenas coidadosamente pranchadas... Semellan catro principiños o día da primeira comunión. A penas dous ou tres comentarios de Lennon, o máis arrichado dos catro, pero ningunha saída de guión. As rapazas, nas bancadas do plató, visten cardados e medias de cristal, a estética dos anos 60, anterior a Bob Dylan, as mobilizacións contra a guerra de Vietnam, Joan Baez... O tempo pasa a unha velocidade e cunha implacabilidade escandalosa. Quedan as cancións, os guateques nos garaxes, as versións dos Mustang en español, o tocadiscos portátil do meu amigo César Vigo, que tiña a colección completa dos singles, os primeiriños amores, tal que a raíz do toxo verde. Saudades domésticas, coma quen. Quedan tamén as divisas, naturalmente, coma nesta ocasión. Non por nada a raíña de Inglaterra acabou nomeándoos cabaleiros do Imperio Británico. Igual que a Francisco Vázquez, por certo.