A devoción aos santos no val de Quiroga

xosé estévez QUIROGA

LEMOS

O profesor local Xosé Teixelo escribiu para Vicente Risco un traballo sobre relixiosidade na bisbarra quiroguesa

09 oct 2016 . Actualizado a las 05:00 h.

É moi propio dos galegos ben nacidos e agradecidos lembrar aos devanceiros, que afillaron actitudes vitais a prol do compromiso ca nosa Terra e coas súas xentes. Este é o caso do meu mestre, don Xosé Teixelo, que mora dende hai anos na outra beira, no reino das estrelas, un reino sen cadeas, el que cérreme sempre defendeu a liberdade. Grazas a el namorei da lectura e da historia como magistra vitae. Este texto está baseado nunhas notas del, que, após do seu pasamento, me entregou o seu fillo Luis. Supoñen unha sinxela homenaxe ao mestre e unha mostra de agradecemento ao fillo, aínda que tampouco me esquezo doutro fillo, excelente pintor, bo xogador de fútbol e grande amigo meu e de Manuel María, o Pin, e doutra filla, Mari Carme, unha beleza quiroguesa que foi casar ás quentes terras valencianas a carón do Mediterráneo, o mare nostrum, hoxe mare mortum, no que finan xentes fuxidas da fame e da opresión.

O meu inesquencible mestre don Xosé Teixelo naceu na casa da Veiga, antiga casa de postas, exportadores de viño no século XIX, en Espandariz, o 15 de novembro de ano 1902. Aos cinco anos morreu a mai no parto dun irmán, Vicente. O pai, Vicente Tejelo Casanova, tamén morreu seis meses despois. O xuíz nomeou como titores a súa tía Carme Tejelo Casanova e o seu marido consorte, O Lázaro, alcalde de Quiroga na guerra incivil. Foi alumno do mestre don Santiago Prol, estudoso de Rosalía de Castro e parente de Ernesto Guerra da Cal. Cursou Maxisterio en Ourense, onde foi alumno de don Vicente Risco. Debutou no ensino en Vilester e seguiu en Torbeo, onde coincidiu coa famosa meiga Filomena, coa que fixo unha grande amistade. Continuou en Folgoso do Courel, despois na Ermida e xubilouse en Quiroga aos 70 anos. Casou con Dolores Rodríguez Cobo, dona Lola, da familia da Patrona. Exerceu tamén de perito calígrafo e secretario provisional do Concello. Deixou este mundo o 9 de maio do ano 1979 ós 76 anos de idade.

Estas notas que transcribo elaborounas para un traballo-enquisa encargado polo seu profesor, o galeguista don Vicente Risco.

«De xeito moi semellante a outras bisbarras galegas, a devoción aos Santos atopábase moi espallada neste fermoso val, deitado nas ladeiras do Caurel e bicado e partillado polas douradas augas do Sil. Non é desaxeitado afirmar que quizais foi un dos primeiros lugares da antiga Gallaecia onde se asentou o cristianismo a xulgar polo crismón da Ermida (...) Certo é que a crecente laicización moderna vai arrecunchando os recantos da relixiosidade, mais aínda fican anacos sacrais inseridos nos nervios da alma, mesturados con crenzas precristiás, froito do panteísmo primitivo e do proselitismo priscilianista. Pénsase que os Santos son avogados e intermediarios moi valedores nas doenzas, desgrazas, treboadas, pestes e outras malandanzas.