A permanencia dun ideal

Franco Grande fai unha xenerosa homenaxe a homes e mulleres que deixaron pegada na vida cultural e política de Galicia


Hai moitos libros no libro A ilusión da esperanza de Xosé Luís Franco Grande. O autor dío no prólogo á primeira edición: «Este libro quere ser varias cousas». El considera que «por riba de todas é un tributo que debo aos meus amigos». Neste sentido pódese dicir que Franco Grande pagou o seu tributo con xenerosidade, ofrecendo unha fermosa visión dos seus amigos, tanto literaria como humana. Hai neses retratos fondo afecto, respecto, humor, cordialidade e unha boa dose de melancolía. Son retratos cheos de vida que recollen xestos e actitudes, frases e sucesos que fixan de modo indeleble a figura do retratado, e que a humanizan e achégana a quen non chegou a coñecelos: Cabanillas polo ano 1957 era «unha reliquia do galeguismo». Víaselle tan engurrado coma «unha uva pasa», pero destaca «a ollada inqueda, escudrumadora e áxil». A Carlos Maside caracterízao a forma de mover as mans e o seu inseparable chapeu negro de á ancha. Destaca a elegancia de Marino Dónega, o porte «olímpico» de Otero Pedrayo, a impresionante beleza de Luz Pozo Garza, os longos incisos de Alonso Montero -sen perder o fío do discurso e sen caer nunca nun anacoluto-, as cegadoras camisas brancas de García Bodaño… E anécdotas que se elevan a categoría (así o esixía Eugenio d’Ors), como ese episodio no que Otero Pedrayo, coa mediación de García Sabell, faise pasar por doutor en Medicina para realizar o seu desexo de ver por dentro un convento de clausura.

Quero destacar a súa evocación daquel gran home que foi Ramón Piñeiro, na que recolle as súas propias impresións e a doutros amigos: «Piñeiro pon sempre claridade onde un adoita perderse», «despois de falar con Piñeiro vese o mundo doutra maneira», «foi a primeira, e supoño que a única e irrepetible, cátedra de galeguismo»… «Aquel día comprendín que a miña vida intelectual ía ter unha orientación completamente nova». As palabras de Franco Grande reflicten a miña propia experiencia, e só engadiría que o paso por Xelmírez 15, 4.º marcou a miña vida. Piñeiro foi para min, e cónstame que para moitos mozos da miña xeración, non só un mestre intelectual, senón un modelo de vida.

Os retratos dos personaxes están feitos desde unha óptica de admiración e de respecto, como corresponde ao anuncio de que vai falar de amigos. O sentido crítico resérvao para a vida política e académica. Valla como exemplo o comentario sobre a universidade na que estudou, ao referirse ás clases de Otero Pedrayo: «A súa presenza era a única nota vital dentro daquela universidade onde todo semellaba morto», ou este sobre a liberdade de expresión: «É moi difícil dar hoxe unha idea do que foron aqueles tempos para quen tivese vocación política; pero, por riba de todo, do drama que supoñía non poder manifestarse politicamente, porque era coma se a un lle coutasen a personalidade» (páx. 201).

Ademais desa galería de 49 retratos, e da visión social da época, o libro ten outra dimensión. E pode dicirse que a enmarcan dúas frases, unha ao comezo e outra ao final do libro. Ao acabar o capítulo sobre Otero Pedrayo, este pesimista dubitativo que é Franco Grande, tras vacilar de se valeu a pena tanto esforzo, dinos que hai algo que sabe con seguridade: «Á beira daquel poderoso carballo que don Ramón fora, algo se fundou e permanece». A outra frase atópase ao final do capítulo no que fala de Marina Mayoral, Arcadio López-Casanova e Xavier Carro: «Eles significaban continuidade, que era por entón a gran loita do galeguismo que a Guerra Civil non conseguiu destruír. Don Ramón [Piñeiro] vírao con claridade e pode que con excesiva humildade: “Eles chegarán onde nós non fomos capaces de chegar”».

Esa dobre vertente de retratos de homes e mulleres que deixaron unha pegada na vida cultural e política de Galicia, e a liña de continuidade do galeguismo que o libro subliña, converten esta obra, na miña opinión, nun libro moi recomendable no panorama cultural e político da Galicia de hoxe, imprescindible para as novas fornadas de estudantes que chegan ás Universidades galegas, e entre os cales se atopan, sen dúbida, os novos elos desa cadea que perdura ao longo de máis dun século.

«A ILUSIÓN DA ESPERANZA»

XOSÉ LUÍS FRANCO GRANDE

EDITORIAL GALAXIA 

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
0 votos
Comentarios

A permanencia dun ideal