As orixes do Samaín

É unha festa celta que se celebra en todo o mundo


O Samaín é unha das festividades de orixe celta máis importantes do período pagán que dominou Europa hasta a conversión o cristianismo. Nesta festividade celebrábase o final da tempada de colleitas dos celtas e o ano novo, que sería ó anoitecer do día 31 de outubro, xa que coa posta do sol arrincaba un novo día na cultura celta. Os celtas dividían o ano en dúas metades: a luminosa e a escura; o inverno e o verán. samhain é traducido por novembro en gaélico ou «fin do verán», e celébrase dende hai máis de tres mil anos polos celtas que poboaron Europa.

O Samaín era un momento no que as fronteiras entre o mundo dos vivos e o dos mortos estaban máis preto, podían comunicarse e visitar os seus antigos fogares. O costume era deixar comida e doces fóra das casas e acender candeas para axudar as almas dos mortos a atopar o camiño ó mundo espiritual ou Mundo Inferior, rexido por Gwynn ap Nudd. Tamén se deixaban cadeiras baleiras dentro das casas lembrando os familiares falecidos recentemente.

Época de introspección

Para os celtas o inverno era unha época de introspección, e todo o que se recollera antes da festividade era para Cailleach, unha deusa con aspecto de vella, que se asemellaría a unha bruxa cun caldeiro. Ó ser unha sociedade agrícola, aproveitaban o inverno para prepararse para a futura primavera. Recollíanse alimentos polas casas para ofrecérllelas ós seus deuses e facían rituais (nos que supostamente se incluían sacrificios humanos) onde preparaban un gran nabo oco, no que metían carbóns dentro, que representaba o espírito que crían que lles outorgaba o poder, que os protexía dos malos espíritos, e que lles iluminaba o camiño de regreso ós seus familiares defuntos.

Sábese que a celebración do Samaín era entre o 5 e o 7 de novembro (entre o equinocio de outono e o solsticio de inverno), cunha serie de celebracións que duraban unha semana, finalizando coa festa dos espíritos que daba lugar ó novo ano.

O Papa Bonifacio IV, no 615, transformou un templo cristián dedicándoo ó Día de todos os Santos. Esta festa celebrábase inicialmente o 13 de maio, pero o Papa Gregorio III, no 741, cambiou a data ó 1 de novembro, que era o día da dedicación da capela do mesmo nome na Basílica de San Pedro en Roma. Sen embargo, foi o Papa Gregorio IV o que no 840 ordenou que a festa se celebrase universalmente e se venerase os devanceiros.

Vixilia inglesa

Esta celebración tamén tivo unha vixilia o día anterior á festa de Todos os Santos que, dentro da cultura inglesa, se traduciu como «all hallow´s eve ou» (vixilia de todos os santos). O paso do tempo fixo que a súa pronunciación fose cambiando a «all hallowed een», para rematar como Halloween.

A mediados do século XVIII, os emigrantes irlandeses empezan a chegar a Norteamérica, levando consigo a súa cultura, o seu folclore, tradicións?

A pesar de todo isto, os irlandeses, entre outros pobos de orixe celta, seguiron celebrando a tradición festiva da noite do Samaín, o 31 de outubro, desde o ano 100 despois de Cristo.

O Samaín é unha tradición de ida e volta, pois hoxe celébrase en todo o mundo: en Norteamérica coñécese co nome do Día dos Mortos, en Europa igual, pero coas variantes do Halloween; en Asia chámase Festival de Obon, en Sudamérica, Kawsasqanchis, e en África, Baile dos Egungun. A festividade das ánimas de orixe celta viaxou a América polas sucesivas diásporas europeas e hoxe en día retorna ó vello continente envolta en consumo, películas, disfraces, historias de medo, etcétera.

Festa do Samaín nun colexio galego FOTo MARCOS MÍGUEZ

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
13 votos

As orixes do Samaín