1. A soberanía reside no pobo
O cambio básico, fundamental, raíz e orixe de todos os cambios posteriores, é o recoñecemento de que a soberanía da nación reside no pobo. O artigo 3 establéceo con toda evidencia: «A soberanía reside esencialmente na Nación, e polo mesmo pertence a esta exclusivamente o dereito de establecer as súas leis fundamentais». Ata entón era o rei quen establecía e sancionaba as leis.
2. Estado confesional
Mantivo a confesionalidad do Estado e a súa fidelidade ao catolicismo. O artigo 12 determínao: «A relixión da Nación española é e será perpetuamente a católica, apostólica, romana, única verdadeira. A Nación protéxea por leis sabias e xustas, e prohibe o exercicio de calquera outra».
3. División de poderes
Establece a división de poderes. Artigo 14: «A potestade de facer as leis reside nas Cortes co Rei». Artigo 15: «A potestade de facer executar as leis reside no Rei». Artigo 16: «A potestade de aplicar as leis nas causas civís e criminais reside nos tribunais establecidos pola lei».
4. Deputados a Cortes
As Cortes non teñen que ser convocadas polo rei, senón que teñen o seu calendario fixo permanente. Todos os anos, desde o 1 de marzo, e teñen que durar tres meses, pero pódénse prorrogar por un mes máis a petición do rei ou de dúas terceiras partes dos deputados. Os deputados son elixidos polo pobo. Establécese por primeira vez un sistema de eleccións e un dereito a participar nas eleccións, aínda que non sexa por sufraxio universal, e determínase de forma minuciosa o proceso de elección de deputados, que teñen un mandato de dous anos.
5. Liberdade de expresión
Apróbase a liberdade de expresión. O artigo 371 ditamina que «Todos os españois teñen liberdade de escribir, imprimir e publicar as súas ideas políticas sen necesidade de licenza, revisión ou aprobación algunha anterior á publicación, baixo as restricións e responsabilidade que establezan as leis».
A Constitución de 1812 foi sancionada polas firmas de 184 deputados, 51 dos cales procedían de América e Filipinas.
Todos estes cambios, con todo, non estiveron en vigor máis que dous anos, desde o 19 de marzo de 1812 ata o 4 de maio de 1814, data na que Fernando VII, recentemente regresado a España, decretou a disolución das Cortes de Cádiz, derrogou a Constitución e ordenou a detención dos deputados, mentres o exército tomaba militarmente Madrid. O rei a quen chamaban o Desexado rompera todas as esperanzas dunha nación que fixera por el unha guerra e lle devolvera un trono. A súa concepción absolutista do poder non podía tolerar que esa nación lle puxese condicións. Xa moitos séculos antes o xograr do «Cantar de Mío Cid» sentenciara: «¡ Dios, qué buen vasallo, si hubiese buen señor!». Seis anos máis tarde, en 1820, o pronunciamiento do coronel Rego e unha revolta popular en Madrid obrigáronlle a aceptar de novo a Constitución, pero o experimento durou só tres anos porque entón foron as monarquías europeas veciñas as que non quixeron tolerar o mal exemplo e enviaron a España os Cen Mil Fillos de San Luís para volver pór a Fernando VII no seu sitio.
Máis información na web da Biblioteca Digital Hispánica.