Cento setenta e cinco anos despois daquel venres, 24 de febreiro, volve ser venres pero o tempo preséntase seco; solloso o día, xiadeira a noite. Así e todo, nin ás persoas máis imaxinativas lles resultaría fácil recrear, nos seus matices e cromías, un cadro de costumes da data. A protagonista, unha muller: María Francisca Martínez, criada que alanca lixeira, case ás carreiras, no luscofusco e baixo un chover que é arroiar, polo burgo de Santiago de Compostela adiante, dende o Camiño Novo até o Grande Hospital Real. Leva un embrullo no colo, algo envolto en farrapos. Até aí o retrato fixo, pero tamén contan as pegadas e angueiras da mozota, descalciña de pé e perna, os seus andares, porque neles podemos albiscar certos acontecementos de 1837. Ano no que a raíña Victoria senta no trono do Reino Unido, o do crash da banca de Nova Iorque, o da nosa primeira liña ferroviaria; de La Habana a Bejucal, en Cuba. O mesmo no que, poucos días antes do susodito 24, un escritor romántico, Mariano José de Larra, se dispara, en Madrid, un tiro na sen. En fin, o Decreto de Mendizábal, nacionalizando e subastando os bens da Igrexa, a Constitución que os liberais obrigan a asinar á rexente María Cristina?
Escadasí, con todo o que significou aquel ano de guerras e miserias, da primeira carlistada á viaxe por Galicia de don Jorgito o inglés, nada comparable para nós e para a Poesía -así con maiúscula-, co nacemento de María Rosalía Rita; a naipela que a criada do comezo leva a cristianar, envolta en farrapos, a que constará «como hija de padres incógnitos, sin número, por no haber pasado por la inclusa».