Lourenzo Fernández Prieto: «O problema do galego é que se están a perder falantes a pasos axigantados»

O historiador cubrirá a vacante de Luz Pozo Garza na Real Academia Galega


redacción / La voz

Lourenzo Fernández Prieto (A Devesa-Ribadeo, 1961) non empezou a falar galego ata os 14 anos. Criarase en Ferrol nas décadas do 60 e 70 do pasado século, onde o emprego da lingua propia na vida pública era moi residual. Pero, por convicción, decidiu asumir o seu compromiso coa terra. «Foi curioso, porque fun aprender inglés a Irlanda e volvín falando galego», admite. É un idioma que, dende entón, xamais deixou de falar e que agora cre necesario defendelo máis ca nunca ante a progresiva perda de falantes. Esta será unha das loitas do historiador, que é director do departamento de Historia na USC, na Real Academia Galega, na que na tarde do venres foi elixido como académico de número para cubrir a vacante de Luz Pozo Garza.

-Sente como unha responsabilidade substituír a Luz Pozo?

-Si, leva unha responsabilidade engadida, pero tamén estou moi feliz, porque eu son da Devesa, que está en Ribadeo, e ela era nativa de Ribadeo. Ademais era filla dun gran veterinario, Gonzalo Pozo, ao que eu estudei, e son bo amigo do seu fillo. Teño que estar a altura do seu traballo e do seu nivel, aínda que do literario é imposible. Pero por todo isto non só é unha responsabilidade engadida, senón tamén un compromiso engadido.

-En certo modo tamén cobre o oco deixado polo historiador Xosé Ramón Barreiro Fernández, recentemente falecido.

-Non o seu oco, porque o seu pasamento foi inesperado, e coincidiu fatalmente a miña entrada coa súa morte. Eu entro aí na medida de que tamén hai un grupo de investigadores, como Pegerto Saavedra, Barreiro ou Villares. E un dos fundadores e primeiro presidente da RAG foi Murguía, o que quere dicir que a Historia sempre estivo moi vinculada a Academia. Pero, infelizmente, hai un oco que Barreiro deixa como historiador que eu, sen querer e coincidindo, vou ocupar. O que si teño claro é que Barreiro, si estivera vivo, o que me diría con moita retranca é que o que queda claro é que vou cumprindo anos, e que por iso entro na Academia.

-Non o esperaba?

-Non. Todo o que teño feito na miña vida fíxeno traballando, pero isto non o traballei. Simplemente chamáronme. E eu sentinme moi honrado, privada e agora publicamente. Consulteino na casa e todo o mundo estaba satisfeito. E pensei, imos facer algo polo país.

-Ten xa algunha idea do que pensa aportar?

-Eu creo que aporto o meu traballo de historiador, que son 30 anos traballando na historia do mundo rural e do campesiñado e, nos últimos tempos, na historia relacionada coa ditadura franquista.

Por outro lado, en termos persoais, son o primeiro home que intentará representar unha nova masculinidade, na que eu creo e na que estou formado. E máis substituíndo a unha muller como Luz Pozo Garza. Haberá que estar á altura dos tempos neste senso.

-Entra na Academia nun momento de renovación. Ten algún favorito para presidila?

-Eu acabo de chegar e solo estou anunciado como académico, polo que creo que non me corresponde a min falar nese senso. O que podo dicir é que persoalmente aportarei todo o que poida. Estarei aí para traballar e para aportar.

-Pero cre, en todo caso, que se precisan cambios?

-Eu creo que necesita asumir as novidades nas que estamos. Que nalgún caso son negativas.

-A qué se refire?

-Non se pode negar a perda de falantes. Cando se institucionalizou o Día das Letras Galegas fíxose un gran invento, pero neste momento o problema non son as letras, que están consolidadas. E eu hai xa un ano, nun artigo na Voz de Galicia, o que fixen foi reclamar o Día da Fala, porque é o que está en risco neste momento. Estamos perdendo falantes a pasos axigantados, e iso require unha reflexión da Academia, das institucións, do Goberno galego e da sociedade. Euskadi gaña falantes, Cataluña non os perde e aquí perdemos falantes nós sós. Hai 40 anos o nivel de comprensión e da fala da lingua era considerable e a maioría da xente falaba galego. Hoxe os efectos formais e de aprecio da lingua están consolidados, pero, pola contra, non é unha lingua usada. Esa é a reflexión que a min me conmove e me parece importante.

-Como gran estudoso da represión franquista en Galicia. Quédanos moito por saber desa época, e sobre todo por asimilar?

-A cuestión non é só coñecer, aínda que é certo que queda moito por investigar, sobre todo queda moito de acabar de comprender e de relacionalo co noso presente. Somos pasado e temos marcas do pasado negativas, traumas que nos están afectando e non sabemos por que nos afectan, politicamente, socialmente, culturalmente ou familiarmente. Son traumas que non se resolven só coa literatura, senón recoñecendo social e colectivamente a incomodidade do pasado que tivemos e esclarecendo a verdade dese pasado. Foi o que fixeron os alemáns e os italianos, pero iso aquí non se acaba de amañar nunca. Se non superas a dor, nunca superas o pasado e o noso problema é que levamos toda a vida intentando superalo sen acabar de recoñecelo. Hai que coñecelo, hai que entendelo e logo hai que superalo.

A Academia abre o proceso para elixir novo presidente

Víctor F. Freixanes leva os últimos catro anos ao fronte da RAG

Na reunión do plenario da Real Academia Galega tamén se oficializou a finalización do mandato da comisión executiva presidida por Víctor F. Freixanes, que leva os últimos catro anos ao fronte da institución. Deste xeito ponse en marcha un proceso que conducirá á elección da nova directiva, un proceso que se prolongará durante tres meses e na que os distintos membros poderán presentar a súa candidatura se así o deciden.

O escritor e profesor Víctor F. Freixanes foi elixido presidente da RAG hai catro anos, o 28 de marzo do 2017, cargo no que relevou a Xesús Alonso Montero.

Seguir leyendo

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
10 votos
Tags
RAG
Comentarios

Lourenzo Fernández Prieto: «O problema do galego é que se están a perder falantes a pasos axigantados»