Documentos para recuperar a historia e o esplendor de Montederramo

O Consello da Cultura Galega presentou o libro sobre a súa colección no mosteiro ourensán


ourense / la voz

O mosteiro de Montederramo podería ser a imaxe fixa do desmantelamento e a desaparición do poder relixioso no medio rural galego logo da desamortización. Do esplendor e puxanza secular pasou a ser o exemplo da vergoña: unha panadaría nun dos claustros, a leña para o forno arrombada contra as históricas columnas, unha taberna na fachada principal e as pitas campando polo que en tempos foi un dos centros de poder de Galicia. Algunhas desas circunstancias mudaron, e outras seguen facendo do mosteiro un lugar recorrente á hora de falar de casos singulares: quen o desexe ten a posibilidade de mercar a vivenda que ocupa parte da fachada principal e dá a un dos claustros. Hai anos que está á venda.

Dende a Consellería de Cultura fíxose unha aposta decidida por recuperar un dos espazos senlleiros do patrimonio galego e hai anos que se rehabilitou a igrexa do mosteiro. A mesma converteuse en referencia para unha cita histórica, ao acoller en xaneiro deste ano a primeira entrega dos Premios da Cultura Galega que se celebrou fóra de Compostela.

Aposta de Ramón Lorenzo

E o conxunto patrimonial ourensán volveu reivindicar o seu esplendor, o seu legado e a súa historia na presentación do libro Mosteiro de Montederramo. Colección documental e índices,de Ramón Lorenzo. No acto do Consello da Cultura Galega participaron onte a súa presidenta, Rosario Álvarez, o da Deputación de Ourense, José Manuel Baltar, o secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García, o alcalde de Montederramo, Antonio Rodríguez, e o director do Instituto da Lingua Galega, Xosé Luís Regueira.

Tres décadas de traballo que o autor recoñecía froito dunha aposta persoal. «O meu interese son os textos medievais e había traballos xa feitos -con textos ben lidos, mal lidos ou ata mal transcritos- de varios mosteiros, entre outros San Pedro de Rocas, Santo Estevo, Melón e outros. Daquela apostei por facer o traballo cos documentos de Montederramo, e foi un gran acerto», sinala Ramón Lorenzo. En conxunto son máis de 1.800 os documentos que forman o proxecto -recollido en tres volumes e ao que se pode acceder libremente na páxina web do Consello- e os mesmos abranguen dende 1124 a 1506. O percorrido dá conta «do grande poder deste mosteiro, con posesións que chegaban ata Quiroga, Monforte, Verín, Portugal, Ourense ou Zamora, entre outros moitos lugares. E das liortas e pleitos, como os que se mantiveron co Conde de Lemos, ou algúns casos singulares».

Desenterrar a unha morta

Entre estes últimos cita o dun condeado a morte que, axoenllado e cos ferros, acorda facer testamento a favor do mosteiro ou o pleito de Montederramo con Torbeo por unha herdanza. «Unha muller acordara deixar todas as súas propiedades a Montederramo, onde pediu ser soterrada. Un pouco enganada polo abade de Torbeo, alí foi enterrada e o mosteiro quedou coas propiedades. Montederramo denunciou, e, logo dun xuízo grande, a muller foi desenterrada e enterrada en Montederramo», lembra Ramón Lorenzo. Tamén se constata a presenza de xudeus, xa que hai un veciño que ve como todas as súas propiedades son embargadas e sacadas á poxa ao non poder satisfacer a débeda contraída co prestamista.

A documentación do mosteiro sobre a que traballou o investigador está depositada no Arquivo Histórico Nacional de Madrid -a maior parte-, no Arquivo da catedral de Ourense -«que en principio non tiña que estar aí porque debía ser remitida ao Arquivo Nacional, pero alí apareceu, xunto coa de outros mosteiros, nun arcón grande todo cheo de cadeados»- e o Arquivo Histórico Provincial de Ourense.

Entre documentos reais, cartas papais, contratos, disputas, cesións de terras, arrendamentos e demais está o que data de 1124 e contén a cita histórica da Rivoyra Sacrata (Ribeira Sacra).

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
1 votos
Comentarios

Documentos para recuperar a historia e o esplendor de Montederramo