Ramón Villares: «A cultura serviu de argamasa na construción da autonomía»

A institución que preside Villares celebra o seu trinta aniversario


redacción / la voz

O Consello da Cultura Galega conmemora o venres os seus primeiros trinta anos. Un período no que, segundo o seu actual presidente, o historiador Ramón Villares (Cazás, Xermade, 1951), a cultura desenvolveu un camiño parello ao da autonomía, a cuxa consolidación contribuíu. O Consello naceu en 1983 «coa vontade de facer institucións que acompañasen o proceso da autonomía», lembra.

-¿Como era o contexto no que naceu o Consello? Recuperárase a democracia, a autonomía botaba a andar... ¿Era un momento esperanzador?

- En Galicia aqueles momentos vivíronse dunha forma un pouco contraditoria, porque por unha parte houbo unha gran mobilización a favor da autonomía, do estatuto, e incluso un rechazo explícito do que se consideraba o estatuto da aldraxe, pero por outra parte tamén os primeiros pasos foron dados nun ambiente de orfandade afectiva do pobo. A participación no referendo foi baixa, os resultados das eleccións foron sorprendentes... O máis importante foi que saíu adiante e houbo unha restauración do réxime autonómico. Nos casos vasco e catalán había gobernos no exilio e institucións, pero en Galicia non había nada diso. Había que crear todo ex novo. E nese proceso histórico houbo bastante pluralidade de respostas, pero bastantes delas moi pouco realistas. Creo que o Consello, felizmente, tivo unha boa lexitimación de orixe, no sentido de que foi aprobado maioritariamente polo Parlamento. Pódese discutir se as institucións son perfectas ou imperfectas, pero o que si é necesario nunha sociedade moderna é que haxa algunhas balizas que organicen a súa propia vida. Sen institucións as sociedades non poden funcionar. E o Consello é unha de moitas institucións.

-Dende 1983 Galicia mudou moito. ¿Cales serían os logros principais no eido da cultura?

-Como éxito global, creo que o de facer normal na vida institucional, algo menos na cotiá, a cultura galega. A lingua, o gusto polo patrimonio, a literatura, a arte, por todo aquilo que ten que ver con Galicia. Non é que antes non existise, pero creo que a autonomía favoreceu moito esa tendencia. Galeguizáronse moitas institucións, as propias universidades, ou os concellos. Nese sentido, a cultura foi un elemento substancial na construción da autonomía, porque a política, dende o punto de vista de partidos de maior ou menor orientación galeguista, foi, en certo modo, ausente nesa construción. A cultura serviu de argamasa da propia autonomía. Non foi todo feliz nin hoxe podemos dicir que estea todo correcto. Segue habendo moitos problemas e limitacións, pero iso é a vida mesma.

«É tan importante para o galego unha serie como Padre Casares como unha novela»

-¿Cales son os esas materias pendentes que cómpre afrontar?

-A fundamental é a percepción que a propia sociedade galega ten de si mesma e como quere facer o seu futuro. Creo que aquí hai unha disonancia entre os desexos da sociedade galega e a interpretación que dela fan as elites políticas, empresariais e sociais. O máis sorprendente da situación que vivimos agora é unha certa desafección da sociedade galega polos seus propios valores. Isto a min preocúpame un pouco, aínda que tamén hai que entender que vox populi, vox Dei. Aínda que ás veces se equivoque o pobo, pero se a sociedade vai nunha dirección, non se pode atallar. Podemos facernos algunhas autocríticas, que non sempre son fáciles, pero aínda así creo que o que hai que facer é que algunhas propostas de futuro que sexan atractivas sendo asumidas pola sociedade e que poidan modificar a situación. Pero é algo que está fóra do meu alcance e de institucións como o Consello da Cultura. Creo que en trinta e tantos anos que levamos de autonomía avanzamos moito no ámbito do consumo cultural, da democratización da cultura, pero non todo é perfecto e hai que ter en conta que hoxe a cultura atópase con problemas aquí e fóra, aínda existe unha visión elitista da cultura.

-Pero unha visita ao portal www.culturagalega.org permite comprobar que poden convivir perfectamente a literatura coa banda deseñada, por exemplo.

-Foi unha das grandes apostas que fixo con éxito o Consello, de incorporarse ás novas tecnoloxías e á Rede e crear ese portal, que nese sentido ten milleiros de visitantes. A cultura é moito máis plural e diversa, e isto é un triunfo. É unha conquista, como tamén que moita dela se faga en galego. Ás veces temos unha situación algo errada da lingua só no ámbito educativo, pero a lingua tamén se emprega noutros contextos, da creación audiovisual, a banda deseñada, documentais, as series televisivas, que son moi importantes. Por crear un relato de como somos e isto é o que fan as novas xeracións con novas técnicas e soportes e tamén novas mensaxes. Nese contexto é tan importante Padre Casares ou Mareas vivas como unha novela, por exemplo.

«A sociedade galega vive unha certa desafección polos seus propios valores»

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
12 votos

Ramón Villares: «A cultura serviu de argamasa na construción da autonomía»