Antes de saír, poño no móbil a aplicación que, vía satélite, marca o tempo, a distancia, e ata as calorías queimadas no traxecto. Selecciono a modalidade de «andaina deportiva«. No meu caso é unha alternancia constante: Dez minutos andando, dez minutos correndo con suavidade. E volta a comezar ata que as pernas din que abonda.
Comezo o trote polo asfalto. Ao pouco, métome por unha pista de terra. É última hora da tarde, o sol de primavera resístese a marchar. Atraveso algúns soutos, escóitase o piar dos paxaros entre as pólas. De lonxe chega o son do rodar dos coches pola comarcal. Logo dunha pequena subida, a paisaxe cambia completamente. Só se ven plantacións de eucaliptos. Unha voz metálica dime que levo percorridos dous quilómetros en algo menos de quince minutos. Ata eu me sorprendo coa miña marca (xa dixen que o meu era trote). Paro un momento. Todo é silencio menos o meu alento. Calmeo.
Hai un panel do Concello que advirte de que se sancionará a quen guinde lixo na zona. Preto dun regato hai unha pantalla de ordenador escachada e un teclado. Custa entender que, habendo puntos limpos e colectores, aínda quede xente que siga tirando residuos no bosque. Despois doutro quilómetro atraveso unha aldea. Hai catro casas. Non me cruzo con ningunha persoa, só cun can atado nunha cadea que me ladra sen demasiada convicción. No seguinte núcleo sucédeme o mesmo. Cando xa estou atravesando un terceiro atopo un vello sentado nun caseto que ten rotulado o nome dunha entidade financeira que xa non existe.
-¿Como lle vai?
-Mal. Isto é unha tristura. Quedamos catro gatos. Os mozos tirades para as cidades.
O de ser mozo déixame desarmado. Teño 42 anos e o home, ao que coñezo dende pequeno, trátame como se tivese a metade. Enténdoo, nós somos «mocidade» porque despois non houbo recambio. Somos a última xeración masiva de nenos, por dicilo dalgún xeito. Nos anos oitenta, no colexio da Silva eramos máis de trinta nenos por curso. Hoxe no mesmo centro, onde estudan Infantil e Primaria toda a rapazada das parroquias de Rodís (Cerceda) e de Andoio (Tordoia), as aulas son de cinco, seis ou sete nenos. Supoño que non hai mellor fotografía para explicar o que pasou no rural galego nestas últimas tres décadas. Outra imaxe ben explícita podería ser a dun enterro ao que fun recentemente: entre as duascentas ou trescentas persoas que habería ciscadas polo adro da igrexa apenas atopei media ducia de homes e mulleres máis novas ca min. Calculen a idade media.
De regreso á casa vou remoendo estes e outros pensamentos. Algún día haberá que estudar (é moi probable que xa se estea a facer) as causas desta desertización do rural. Despois de entrar na Unión Europea (1986) e de facer unha draconiana reconversión agrogandeira na década dos noventa, estamos a piques de completar o tránsito a reserva forestal. Algunhas outras claves do que hoxe vivimos habería que buscalas tamén na planificación económica do tardofranquismo (anos 60 e 70).
Estaría ben que agora que estamos a piques de comezar outra campaña electoral houbese quen nos explicase que se pode facer para inverter a situación. Sabemos que non hai pocións máxicas, necesítanse políticas a longo prazo e consensos para que se poidan aplicalas. Pero sospeito que, enfrascados na guerra de mover uns milleiros de votos para a dereita ou para a esquerda, tampouco desta vez lle vai a interesar a ninguén. É máis probable que nos debates televisivos os candidatos falen da cría de vacas nelore en Venezuela.
Pecho a aplicación móbil. Todo é silencio menos o meu alento. Calmeo. Fin da etapa. As pernas din que xa é abondo.