O prodixio dos acochos naturais

luís giadás

CARBALLO

GIADÁS

Memoria doutro tempo | Penedos fantásticos

30 nov 2021 . Actualizado a las 05:00 h.

«Lobos nunca vin. Porcos bravos, porcoteixos e raposos, si. Cando os pastores de ovellas e de vacas estabamos no monte Borneiro e viamos nubes de auga, abrigabámonos naquel refuxio, coas vacas ó redor, e faciamos unha larada. O que tiña broa e era de boa idea, arreáballe aos outros unha tallada. Nós repartiamos a froita que levabamos. Naqueles mundos todos éramos pobres». Quen lembra así a súa nenez e mocidade na dura posguerra é o veciño de Vilaseco José Rodríguez Pazos, José de Severo, de 89 anos. O acocho (agocho) ou reparo natural do que está a falar é dun dos sitios máis máxicos da Chan de Borneiro: a Igrexa dos Lobos.

A Igrexa dos Lobos é un petón de máis de dous metros de altura que está furado, de parte a parte, por un túnel de 1,55 metros na súa parte máis alta e dunha lonxitude de 6,80 metros. Impresionan as súas paredes lisas, semellando estar labradas por unha rebarbadora. O seu chan é de terra espida: nin mofo nin herba medran nel. Asomándonos pola parte máis estreita do túnel, albiscamos unha tobeira, un furado circular entre a matogueira feito por algún animal que se abriga alí. Atópase este dolmen natural na chousa de pinos chamada Tras do Castro, por estar no camiño cara ao Castro de Arriba («Ese é o castro de Borneiro e non A Cibdá —di José do Severo—. Os da Cibdá eran mouros e moitos e atacaron aos celtíberos, que vivían arriba e era moito menos persoal, pero as frechas dos mouros rebotaban contra as paredes do castro e mataban bastantes mouros, co cal venceron os celtíberos». Versión local da milagreira escaramuza de Covadonga…). «A Igrexa dos Lobos non é miña, é da Natureza», sentencia Álvaro Ramos, dono de Tras do Castro, quen nos guía ata este monumento xeolóxico.

Por debaixo do petón están os 313 ferrados do monte da Xunqueira, e de camiño ao Castro de Arriba está o Niño do Corvo. «Baixando a Muriño, no fondo do cobo á esquerda, está a Fonte dos Encantos —infórma José de Severo—. A xente collía medo de pasar por alí por se saía a rolda». Unha veciña de Borneiro comentáranos: «Os mouros do Castro de Arriba comunicábanse por un túnel cos da Cibdá e coa Fornella de Vilaseco (o dolmen de Dombate) e baixaban a beber á Fonte dos Encantos, hoxe entullada pola matogueira».