Achegábanse as seis da madrugada. O día ameazaba tormenta. Naquela taberna do porto, co último grolo dos seus cafés e copas, once homes estaban dispostos a subir a un barco para iniciar outra dura xornada de pesca. Todos formaban unha tripulación, que, sen proporllo de forma consciente, aquela madrugada unían a el o seu propio destino, un destino que lles faría a contra...
Por ser luns, e cos ollos aínda somnolentos, na viciada atmosfera de tabaco, orquestrada por voces un pouco subidas de ton, flotaba o espectro da traxedia, ese aire de fatalidade que debuxaba naquela atmosfera tabernaria unha partida sen arribada.
No inverno, saír a faenar, sempre cheiraba a traxedia, porque o inverno, todos sabémolo, para os homes de mar é a estación dos perigos e das desgrazas. Do mesmo xeito que a maior parte dos seus veciños, aqueles once mariñeiros saían a diario a sacar do tenebroso océano o seu sustento. Non buscaban aventuras, soamente conseguir un xornal para manter ás súas familias.
Pasado a punta do cabo de Fisterra, viraron cara ao norte bordeando o Centolo. Levaban o motor a medio réxime de revolucións e de lonxe, nos cantís do monte da Nave, ao seu estribor, o mar empeñábase nun ataque baixo o pretexto de coroalos de espuma. A base do monte soportaba o embate do océano violento, o mar estrelábase incansable e bravo contra os catís esculpidos a golpe de galerna. Nas restingas, bruaba o vento, rompía o mar con violencia e a resaca envolvía o vaivén das ondas, navegando o pesqueiro coa intención de dar fondo e lanzar os aparellos do palangre á auga.
Sopraba un forte noroeste, crecendo progresivamente. O vento aumentou ao salvar o cabo fisterrán nunha navegación costeira, bordeándoa, intentando non perdela de vista, preto de terra, rompendo contra as ondas navegando amodo, pondo a amura de babor ao vento, nunha singradura que consideraban tranquila e curta. As ondas, materialmente, empuxaban unha e outra vez o casco desde popa...
Dirixíanse a uns bancos a hora e media de navegación aproximadamente. Tiñan previsto largar os aparellos -o palangre da pescada- evitando as fortes correntes e o tráfico marítimo dos grandes buques, naquel momento moi densa por aquela zona. O vento seguía aumentando e o ceo cubríase cada vez máis con nubes escurecendo a alba. As primeiras chuvias e o soprar con forza o vento sobre a amura de babor facían que o barco se balancease con rabia, ás veces cun vaivén terrible que o facía renxer todo. Para evitalo, o patrón buscou aproarse ao vento para evitar os fortes embates, temendo que un golpe de mar pola amura do vento envorcase a embarcación. O mar saltaba sobre cuberta e a forte chuvia rompía contra os pequenos cristais da ponte que deixaba sen visibilidade, aínda que todo era normal dentro daquel marco anormal de tormenta...
Construído en 1945
Aquel pesqueiro, bautizado como Bonito , tiña 8 toneladas métricas. E 12 metros de eslora, con casco de madeira, movido por un motor de 40 cabalos e era propiedade dos sobriños de Matías Canosa, de Fisterra, desde 1945. Estaba inscrito ao Folio 1091 da 3ª Lista de Corcubión. Aquel día, o luns, 18 de xaneiro de 1960, saíra ao redor das seis da madrugada a faenar e largar os seus aparellos do palangre nas inmediacións aos arredores do cabo da Nave fisterrán, próximo ao Gavoteiro e ao baixo dos Munis, coa intención de regresar sobre as dúas ou tres da tarde ao porto. Aquela noite reinaba unha tempestuosa xornada do noroeste, un forte temporal, aparecendo a costa sumamente batida polo mar. O Bonito naufragou, non sabemos a hora nin onde, sen que se coñezan oficialmente as causas do sinistro, desaparecendo para sempre os seus once tripulantes, deixando, ademais de viúvas, a trinta e dous nenos orfos. Durante moito tempo, as mulleres de Fisterra denominaron a aqueles desaparecidos «os afogadiños do mar», cadáveres que non devolveron as ondas.
O afundimento, seguramente, produciuse a poucas millas do cabo da Nave, e probablemente foi debido a un golpe de mar que desestabilizou o barco, afundíndoo nunha zona de gran profundidade. Se fose unha abordaxe por parte dun barco mercante, na zona deberían aparecer restos do barco e dos seus tripulantes: con todo isto non se produciu...
A traxedia do Bonito , un barco que non deixou pegada física algunha, é un capítulo máis da nosa novela mariña, que recorda os escuros días de outrora. É a historia das xentes que xogaron a vida e perderon. É rescatar a memoria dos mortos máis esquecidos, crecidos entre redes, liñas, tramallos e palangres... Tempos nos que os naufraxios se consideraron inevitables e non se facían esforzos organizados por parte das Administracións públicas para prestar axuda...
O naufraxio do Bonito levou a moitos fogares fisterráns bágoas, dor, loitos e fame. Tamén, rabia e impotencia.
Moitas viúvas meteron todas as súas pertenzas nunha canastra, deixando aos seus fillos en centros de acollida, colexios de orfos do mar ou cos avós, e marcharon para a emigración, converténdose en nais coraxe, mentres que o cemiterio de Fisterra seguiu gardando durante moito tempo un lugar de honra para os desaparecidos. Para todos os cadáveres que nunca devolveu o mar...
Por iso que, o próximo 18 de xaneiro, que se cumpren 50 anos daquela triste traxedia, os homes do mar da Costa da Morte, e toda a sociedade civil, deberíanos recordar con algún acto pola desgraza que representaron.