Soño que soñara que che estaba escribindo unha carta, agora que xa vimos de volta de soterrar o antigo, prezado e encantador hábito de practicar o xénero epistolar. Soño que soñei coa data na que conquistaches o meu corazón, miña rula. Fora cando se aproximaba lentamente o solsticio de primavera. Naquela fría xornada de febreiro, un mes moi simbólico para nós, pois no seu arranque hai fitos históricos, datas moi importantes ou significativas na nosa existencia.
Na segunda feira deste mes dous do 2026, lembramos, naceu en Dublín no 1882 James Joyce, segundo confesou o seu pai cando estaba agonizando, ás seis dunha fría madrugada. Esa mesma data coincidía co Día da Marmota, unha festividade con orixe en Centroeuropa e que logo se propagou por Estados Unidos. Actualmente é posible que saibamos máis desta efeméride ca da nosa vella tradición: a festividade da Candeloria, na que se conmemoraba a presentación pública de Xesús e, corenta días despois do Nadal, era o comezo do reino da luz. Pero á vez, no ámbito rural, sabiamos que era un día sinalado no mundo dos paxaros: celebraban as súas vodas. Desde rapaces gardamos memoria de que unha vez que arrincaban os festexos do apareamento, ningunha ave voaba soa polo aire. Catro días máis tarde do nacemento do autor dublinés, a nosa nai, no lugar do Souto da aldea de Sanmartiño, tróuxonos a este mundo. Nunca soubemos, nin arestora, se facía frío, ou chovía, pero iso si, había unha comadroa asistíndoa. Ademais, o 10 de febreiro de hai 35 anos, é dicir, no 1991, casamos nós, miña pomba querida.
O Ulises, un libro que coñecemos na nosa mocidade, é talvez a obra máis afamada do escritor irlandés, que tamén veu a luz o día 2 de dito mes do ano 1922 nunha librería da París que dirixía a norteamericana Sylvia Beach. E, así e todo, tivemos que chegar a vellos para admitir, queirades crelo ou non, que o mellor libro que limos durante a nosa vida foi escoitando o canto do río no medio do eucaliptal de Pazos de Coroño. Aló, entre o estrondo da auga caendo polo desnivel da canle, preguntámonos: «É ler unha actividade perigosa?»
Chove implacablemente. Sen descanso, rosma o vento nos cristais das fiestras. Poucas cousas sabemos das circunstancias que arrodearon o noso nacemento. Estaba o noso pai no mar ou estaba na casa? Non gardamos memoria do acontecemento. Nun encontro casual, alguén nos fala de Juan Fernández. A incesante choiva e a figura do pintor de Palmeira lévannos até a muller de azul que le unha carta, un cadro do holandés Veermer. Cavilas: Hoxe en día xa non se escriben cartas. Tampouco hai nenos e nenas que lancen a pelota ao outro lado do muro, á horta do veciño. O mundo moderno matou a calma, a lentitude, a parada. Pero ademais e, para colmo, non sabe onde a soterrou.
Primeiros días de febreiro. Acadamos os 77 anos. Chove e venta. As flores amarelas das mimosas de Lara resistiron as embestidas dos temporais. Coma os paxaros, os pobres, os vagabundos, están agochados nos seus furanchos. As flores desprenden un aroma suave e agradable, embriagador nas horas da silenciosa tarde, na despedida do cruel xaneiro.
A choiva e o vento non gozan de boa reputación entre nós. Mais tampouco os maldicimos: a choiva é a irmá que desherdou o sol do inverno. As estacións. Sempre o río das estacións. As portas do tempo ábrense para que naza o día seguinte. Continúan as nubes lastrando o firmamento. Observámolas enfadados, aínda que sabemos que non nos fixeron mal algún. Andabamos polo val do Coroño cando nun prado vimos un año seguindo a súa nai, pegado ao seu carón. El recentemente tiña chegado a este mundo farrapento e mollado. Só tiña a ovella coma guía. O aire abriu unha físgoa no ceo, unha fenda sen ruído nas nubes, no inefable firmamento.