Aringleira de carballos de pólas núas, que sustenta o redor que bordea o camiño de Faldexín de Arriba, treme de frío. Sábelo porque cho susurraron nun oído cando pasaches ao seu carón no día seguinte de Aninovo. Xa antes, en plena madrugada, o inverno amosara a súa cara escura timidamente batendo nos vidros da fiestra. E agora estás aí diante das viñas e entre os agros abandonados pensando no próximo que vas escribir. Pensando nos nenos e nenas, nos vellos e vellas que pasan estes días cheos de fame e tremendo de frío. Desamparados, á intemperie.
Cando nós de pequenos corriamos, brincabamos ou xogabamos por estes eidos loiros cando os sementaban de trigo e centeo, levabamos uvas e figos pasos nos petos dos pantalóns de mahon para adozar os días e os camiños. Os cans acompañábannos cando atravesabamos os piñeirais na dirección de Brión. Iamos á taberna da estanqueira para mercar os alimentos ou bebidas que nos encomendaban nosas nais e retornabamos polas pasantías de pés por entre os toxos e as xestas.
Despedimos este nefasto 2025 andando entre as fincas da agra de Xarmea. Resoa no aire da tarde a música do arroio que serpentea entre as leiras sen cultivar. Contemplamos a cara desgastada da serra baixo a luz da tarde que xa declina. A tremente luz de decembro vai deixando paso á negrura das primeiras mañás de xaneiro. De noite soñaches que era luns e tiñas que te erguer para ir á escola. Estráñache a inquietude e a irritación coa que empezaches a mañá. Lembras que sempre che gustou a escola. E entón preguntácheslle ao aire: «Era tan marabilloso o reino da infancia?» E dáste présa en saír da cama, pois tes que te poñer a escribir.
Antes de te dirixir á mesa do estudio, miras a través da xanela como a lúa minguante anda entre as nubes. Semella estar pendurando sobre o picouto da Curota. E unha vez diante do folio en branco lembras un escrito de María Zambrano que liches o día anterior. Ao fío deste texto, interrógaste: «Como é a cor do noso astro neste preciso momento?». Dándolle voltas á pregunta, un pouco máis tarde recordaches que a filósofa nacida en Málaga (1909) e falecida en Madrid (1991) afirma no citado artigo que todo o vivo treme: «Todo tiembla en este universo que habitamos». Pero ademais considera que se acostuma a destacar que a luz da lúa é «temblorosa», e que o «tembloroso» é un modo de latexar que responde a unha chamada sen argumento.
Para explicar esta súa cavilación, a ensaísta española rescata do seu silencio e do seu repouso no estante da biblioteca uns versos fabulosos da nosa máis grande poeta Rosalía de Castro (Santiago, 1837-Padrón, 1885). Os versos nos que se apoia para a súa argumentación rezan deste xeito: «lúa descolorida/ coma cor de ouro pálido./ Vesme e non quixera/ que me vises de tan alto./ O espaso que recorres, lévame caladiña, nun teu raio».
Pero ademais sérvese a escritora malacitana destes mesmos versos para subliñar, na súa modesta opinión —di ela—, unha singularidade distintiva da mentora de En las orillas del Sar dentro da historia da poética española. Zambrano recorda que a referencia aos astros é unha cousa excepcional, algo pouco habitual, dentro da tradición lírica española. E insistindo neste mesmo senso, resalta que Rosalía chega ao astro da terra dende a presenza dunha humilde margarida agochada nun curruncho da súa horta. E faino polo camiño do sentimento, «non a través da cultura ou do coñecemento», como foi o caso doutros poetas nacionais, como por exemplo Francisco de Quevedo, segundo relata a autora de Claros del bosque. E por outra banda, a poeta canadense Anne Carson (Toronto, 1950), falando tamén do noso astro en Norma enrevesada, escribe: «O destino da cor prateada da lúa que ningunha palabra pode describir».